ഇന്ത്യയെയും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനെയും ഉന്നമിട്ട് പാക്കിസ്ഥാന്‍ സംയുക്തസേനാമേധാവി ഫീല്‍ഡ് മാര്‍ഷല്‍ അസിം മുനീറിന്‍റെ ഭീഷണി. പാക്കിസ്ഥാനുനേരെ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള കടന്നുകയറ്റമുണ്ടായാല്‍ അതിവേഗത്തിലും അതികഠിനമായും തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന് അസിം മുനീര്‍ പറഞ്ഞു. സൈനിക ആസ്ഥാനത്ത് നല്‍കിയ ഗാര്‍ഡ് ഓഫ് ഓണര്‍ സ്വീകരിച്ചശേഷം ഓഫിസര്‍മാരെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയായിരുന്നു മുനീര്‍. പാക്കിസ്ഥാന്‍ സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജ്യമാണെന്ന് അസിം മുനീര്‍ അവകാശപ്പെട്ടു. എന്നാല്‍ പാക്കിസ്ഥാന്‍റെ ഐക്യവും അഖണ്ഡതയും സ്ഥിരതയും ഇല്ലാതാക്കാന്‍ ആരെയും അനുവദിക്കില്ലെന്നും മുനീര്‍ പറഞ്ഞു.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ താലിബാന്‍ ഭരണകൂടത്തിന് അന്ത്യശാസനം നല്‍കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അസിം മുനീര്‍ തുറന്നുപറഞ്ഞു. പാക്കിസ്ഥാനെയാണോ തെഹ്‍രികെ താലിബാന്‍ പാക്കിസ്ഥാനെയാണോ വേണ്ടതെന്ന് കാബൂളിലെ ഭരണകൂടത്തിന് തീരുമാനിക്കാം. അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമെടുക്കാതെ അവര്‍ക്ക് വഴിയില്ലെന്നും അസിം മുനീര്‍ പറഞ്ഞു. തെഹ്‍രികെ താലിബാന്‍ പാക്കിസ്ഥാനെ പാക് ഭരണകൂടം നേരത്തേ ഫിത്‌ന അല്‍–ഖവാരിജ് (രാജ്യദ്രോഹികളായി വിഘടനവാദികള്‍) ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

പഹല്‍ഗാം ആക്രമണത്തിന് തിരിച്ചടിയായി ഇന്ത്യ നടത്തിയ ‘ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍’ ഏല്‍പ്പിച്ച ആഘാതവും നാശനഷ്ടങ്ങളുമാണ് പ്രതിരോധരംഗത്ത് പൊളിച്ചെഴുത്തിന് പാക്കിസ്ഥാനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. സി.ഡി.എഫ് നിയമനം ഉള്‍പ്പെടെ സംഭവിച്ച മാറ്റങ്ങളെല്ലാം അസിം മുനീറിനെ സര്‍വാധികാരിയാക്കി മാറ്റുന്ന തരത്തിലായി എന്നുമാത്രം. ‘ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍’ അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നും ഏതെങ്കിലും ഭീകരാക്രമണം ഇന്ത്യക്കെതിരെ ഉണ്ടായാല്‍ ഭീകരരെ മാത്രമല്ല അതിന് പിന്നില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചവരെയും ഭീകരരായിത്തന്നെ കണ്ട് തിരിച്ചടിക്കുമെന്നും ഇന്ത്യ ആവര്‍ത്തിച്ച് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സമാധാന ചർച്ചകൾ പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്  പാകിസ്ഥാനും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും അതിർത്തിയിൽ കനത്ത വെടിവെപ്പ് നടക്കുകയാണ് .കാണ്ഡഹാർ പ്രവിശ്യയിലെ സ്പിൻ ബോൾഡാക് ജില്ലയിൽ പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം ആക്രമണം നടത്തിയതായി അഫ്ഗാൻ താലിബാൻ വക്താവ് സബിഹുള്ള മുജാഹിദ് പറഞ്ഞു. ചാമൻ അതിർത്തിയിൽ അഫ്ഗാൻ സൈന്യം പ്രകോപനമില്ലാതെ വെടിയുതിർത്തതായി പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വക്താവ് ആരോപിച്ചു.  നേരത്തെ സൗദിയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ചർച്ച നടത്തിയിരുന്നെങ്കിലും സമവായത്തിലെത്തിയിരുന്നില്ല. ഖത്തർ, തുർക്കി, സൗദി അറേബ്യ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച ചർച്ചകളിൽ പൂർണമായി സമാധാനം കൈവരിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഇരുരാജ്യങ്ങളും വിട്ടുവീഴ്ചക്ക് തയാറാകാത്തതോടെയാണ് ചർച്ച വഴിമുട്ടിയത്. അഫ്ഗാൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള തീവ്രവാദികൾ പാകിസ്ഥാനിൽ അടുത്തിടെ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് പാകിസ്ഥാൻ ആരോപിക്കുന്നു. എന്നാൽ പാക് ആരോപണം അഫ്ഗാൻ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. പാകിസ്ഥാനിലെ സുരക്ഷയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാൻ അഫ്ഗാന് കഴിയില്ലെന്നാണ് അഫ്ഗാന്റെ വാദം.

അതുകൊണ്ടുതന്ന്നെ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ പാകിസ്ഥാനും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അതീവ ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ് എണ്ണത്തിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല .  ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ അതിർത്തിയിലെ വെടിവെപ്പുകളിലേക്ക് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ പ്രതിസന്ധിയിൽ ഇന്ത്യ ബുധനാഴ്ച പാകിസ്ഥാനെതിരെ ആഞ്ഞടിച്ചു   താൽക്കാലികമായി അധികാരത്തിലിരിക്കുന്ന താലിബാൻ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നതിനായി പാകിസ്ഥാൻ, നാടുകടത്തലിനെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ബ്ലാക്ക്‌മെയിലിംഗ് തന്ത്രമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് താലിബാൻ ആക്ടിംഗ് ആഭ്യന്തര മന്ത്രി സിറാജുദ്ദീൻ ഹഖാനിയുമായി അടുത്ത വൃത്തങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, സാധാരണ താമസക്കാർ എന്നിവരെ വിലപേശൽ ചീപ്പുകളാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ട്, തെഹ്‌രീക്-ഇ-താലിബാൻ പാകിസ്ഥാനെതിരെ (TTP) നടപടിയെടുക്കാൻ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുകയാണ് പാകിസ്ഥാൻ.

അഫ്ഗാൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള തീവ്രവാദികൾ പാകിസ്ഥാനിൽ അടുത്തിടെ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും അഫ്ഗാൻ പൗരന്മാർ ഉൾപ്പെട്ട ചാവേർ ബോംബാക്രമണങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്നും ഇസ്ലാമാബാദ് പറയുന്നു. പാകിസ്ഥാനിലെ സുരക്ഷയ്ക്ക് തങ്ങളെ ഉത്തരവാദികളാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് കാബൂൾ ഈ കുറ്റം നിഷേധിക്കുന്നു.

പതിറ്റാണ്ടുകളായി അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ഉണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ തകർച്ചയ്ക്കിടയിൽ, പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ അതിർത്തി കടന്നുള്ള വ്യാപാരം അവസാനിപ്പിച്ചു. പാകിസ്ഥാനെ ആക്രമിക്കുകയും അതിർത്തിയുടെ മറുവശത്ത് അഭയം തേടുകയും ചെയ്യുന്ന   തീവ്രവാദികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന് താലിബാൻ ഭരണകൂടത്തെ ശിക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താലിബാൻ വൃത്തങ്ങൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, പാകിസ്ഥാൻ ഇപ്പോൾ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനെതിരെ ഒരു സാമ്പത്തിക-മാനുഷിക യുദ്ധമാണ് നടത്തുന്നത്. “പാകിസ്ഥാൻ കൂട്ടത്തോടെ നാടുകടത്തുകയും അതിർത്തി കടന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കായി അതിർത്തി ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു,” എന്ന് അവർ ആരോപിക്കുന്നു. “പാകിസ്ഥാൻ്റെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും അഫ്ഗാൻ ജനതയെയും താലിബാനെയും അപമാനിക്കാനാണ്. അഫ്ഗാനികളെ അപമാനിക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ മനുഷ്യനിർമ്മിത പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്.”

അഫ്ഗാനികൾക്കിടയിൽ പാകിസ്ഥാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമാണ്. പാർട്ടി ലൈനുകൾക്കപ്പുറമുള്ള അഫ്ഗാൻ നേതാക്കൾ പാകിസ്ഥാനെ ഒരു സഖ്യകക്ഷിയായല്ല, മറിച്ച് ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്ന ഒരു അയൽക്കാരനായാണ് കാണുന്നത്. അഭയാർത്ഥികളെ പുറത്താക്കൽ, സാമ്പത്തിക ബ്ലാക്ക്മെയിൽ, നിയമവിരുദ്ധമായ വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ എന്നിവ പാകിസ്ഥാൻ്റെ ഇൻ്റർ-സർവീസസ് ഇൻ്റലിജൻസിൻ്റെ (ISI) ആസൂത്രിതവും പ്രേരിതവുമായ നീക്കങ്ങളാണെന്നും താലിബാൻ അനുകൂല വൃത്തങ്ങൾ പറയുന്നു. തടങ്കലുകൾ, അർദ്ധരാത്രിയിലെ അറസ്റ്റുകൾ, കുട്ടികളെ വേർപെടുത്തൽ, അഫ്ഗാൻ വീടുകൾ തകർക്കൽ, സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടൽ തുടങ്ങിയ മനുഷ്യത്വരഹിതമായ നടപടികളും പാകിസ്ഥാൻ സ്വീകരിക്കുന്നു.

അതിർത്തിയിലെ വ്യാപാര കവാടങ്ങളായ ടോർഖാം, സ്പിൻ ബോൾഡാക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആവർത്തിച്ചുള്ള അടച്ചുപൂട്ടലുകൾ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, ഇന്ധനം, മരുന്നുകൾ എന്നിവയുടെ വിതരണത്തെ ഗുരുതരമായി സ്തംഭിപ്പിച്ചു. ഇത് പണപ്പെരുപ്പത്തിനും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഡോളറിൻ്റെ വ്യാപാര നഷ്ടത്തിനും കാരണമാകുന്നു.  കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരത്തിൽ 2 ബില്യൺ ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന കൽക്കരി, സിമൻറ്, മാതളനാരങ്ങ, പരുത്തി, മരുന്നുകൾ, മറ്റ് വസ്തുക്കൾ എന്നിവ നിറച്ച ട്രക്കുകൾ ഏകദേശം രണ്ട് മാസമായി കടത്തിവിടാത്തതിനാൽ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെയും പാകിസ്ഥാനിലെയും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കർഷകരെയും വ്യാപാരികളെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട് .പെഷവാറിനടുത്തും അതിർത്തിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന സമീപത്തുള്ള റോഡിലൂടെയും, ഒക്ടോബർ 11 മുതൽ നൂറുകണക്കിന് കണ്ടെയ്നർ ട്രക്കുകളും ട്രെയിലറുകളും വെറുതെ കിടക്കുകയാണ്.

ഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ ഔദ്യോഗിക വ്യാപാരത്തിന്റെ ഏകദേശം 40 ശതമാനം കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്ന തോർഖാം, ചാമൻ പോലുള്ള പ്രധാന അതിർത്തി ക്രോസിംഗുകൾ 2024 അവസാനം മുതൽ 2025 വരെ പലപ്പോഴായി അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണുള്ളത്.

പാകിസ്ഥാൻ ഇടയ്‌ക്കിടെ ആഴ്ചകളോളം അതിർത്തി അടച്ചിടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇത് പച്ചക്കറികളിലും മറ്റ് പെട്ടെന്ന് കേടുവരുന്ന സാധനങ്ങളിലും ഗണ്യമായ നഷ്ടമുണ്ടാക്കി. അഫ്ഗാൻ ഉണക്കപ്പഴ വ്യാപാരികൾക്ക് പ്രതിമാസം ഏകദേശം 200 മില്യൺ ഡോളർ നഷ്ടമായിയെന്നാണ് കണക്ക്. കൂടാതെ, എണ്ണ, ഗോതമ്പ്, മരുന്ന് എന്നിവ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന് കാര്യമായ കാലതാമസം നേരിട്ടു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യ നിർമ്മിച്ച ഇറാനിലെ ചബഹാർ തുറമുഖം വഴി താലിബാൻ ഇപ്പോൾ വ്യാപാരം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്

2024 സെപ്റ്റംബറിൽ: പാകിസ്ഥാൻ ഒൻപത് ദിവസത്തേക്ക് തോർഖാം അടച്ചുപൂട്ടുകയും 2,000-ത്തിലധികം കാർഗോ ട്രക്കുകൾ തടയുകയും ചെയ്തു.

2025 മെയ് മാസത്തിൽ: സ്പിൻ ബോൾഡാക്ക് വീണ്ടും അടച്ചുപൂട്ടിയത് കാണ്ഡഹാറിൽ ഇന്ധനത്തിനും മരുന്നിനും കടുത്ത ക്ഷാമം സൃഷ്ടിച്ചു.

വ്യാപാര നഷ്ടം: ഒരു അടച്ചുപൂട്ടൽ സൈക്കിളിൽ 65-70 ദശലക്ഷം ഡോളർ വ്യാപാര നഷ്ടം അഫ്ഗാൻ വ്യാപാരികൾ കണക്കാക്കുന്നു.

കഴിഞ്ഞ 60 ദിവസമായി പാക്-അഫ്ഗാൻ തോർഖാം ക്രോസിംഗ് തുടർച്ചയായി അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണെന്നും, തണുത്തുറഞ്ഞ അതിർത്തി മേഖലകളിലേക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് അഭയാർത്ഥി കുടുംബങ്ങളെ ഭക്ഷണമോ പാർപ്പിടമോ വൈദ്യസഹായമോ ഇല്ലാതെ തള്ളിവിട്ടുകൊണ്ട് അഫ്ഗാൻ ശൈത്യകാലത്ത് പാകിസ്ഥാൻ ഒരു അടിച്ചമർത്തൽ ആരംഭിച്ചു എന്നും വൃത്തങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പാകിസ്ഥാന് സ്വാധീനമില്ലാത്ത കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റതും ബഹുധ്രുവ വ്യാപാര ശൃംഖല കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇന്ത്യയുമായുള്ള പുതിയ വ്യോമ ബന്ധങ്ങൾ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ, കസാക്കിസ്ഥാൻ എന്നിവയുമായുള്ള കര ബന്ധങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് റൂട്ടുകൾക്ക് താലിബാൻ മുൻഗണന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 2025 ഒക്ടോബറിലെ ഏറ്റുമുട്ടലുകളെത്തുടർന്ന് പാകിസ്ഥാൻ രണ്ട് അതിർത്തി ക്രോസിംഗുകളും അനിശ്ചിതമായി അടച്ചു, ഇത് ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം 3 ബില്യൺ ഡോളറിൻ നിന്ന് 1 ബില്യൺ ഡോളറിൽ താഴെയായി.

എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇറാനിലെ ചബഹാർ തുറമുഖമാണ് അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ ഇപ്പോൾ വ്യാപാരത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 2018 മുതൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഈ തുറമുഖം, പാകിസ്ഥാനെ മറികടന്ന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാന് ഇന്ത്യൻ വിപണികളിലേക്ക് നേരിട്ട് പ്രവേശനം നൽകുന്നു. 2022 മുതൽ 1.5 ദശലക്ഷം ടൺ ഇന്ത്യൻ ഗോതമ്പും പയർവർഗ്ഗങ്ങളും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം അഫ്ഗാൻ മാതളനാരങ്ങയും ഉണക്കമുന്തിരിയും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ എത്തുന്നുണ്ട്.

2021-ൽ താലിബാൻ അധികാരമേറ്റതിനുശേഷം ഉണ്ടായ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ഏറ്റുമുട്ടലുകളാണ് അടുത്തിടെ പാകിസ്ഥാൻ-അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയിൽ ഉണ്ടായത്. 2025 ഒക്ടോബർ ഒന്നിന് പാക് വ്യോമസേന TTP നേതാവ് നൂർ വാലി മെഹ്സൂദിനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് കാബൂളിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. ഇതിന് പ്രതികാരമായി അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ തിരിച്ചടിച്ചതോടെ, ഇരുപക്ഷത്തും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.

പാകിസ്ഥാൻ ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നില്ലെന്നും TTP വിഷയങ്ങളിൽ താലിബാനെ നിർബന്ധിക്കാൻ ഭീഷണികൾ ഉന്നയിക്കുകയും കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നും അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ ആരോപിക്കുന്നു. പാകിസ്ഥാൻ്റെ പുതുതായി നിയമിതനായ സായുധ സേനാ മേധാവി ജനറൽ അസിം മുനീർ, ഇസ്ലാമാബാദുമായി ബന്ധം നിലനിർത്തണോ അതോ പാകിസ്ഥാൻ താലിബാനെ (TTP) പിന്തുണയ്ക്കണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ താലിബാൻ സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത് സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ തീരുമാനം പാകിസ്ഥാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നിലനിൽപ്പിന്റെ വിഷയമാണ്, കാരണം സമീപ വർഷങ്ങളിൽ മാരകമായ ആക്രമണങ്ങളുടെ വർദ്ധനവിന് അവർ TTP-യെയാണ് കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത്. ഈ മനുഷ്യത്വരഹിതമായ തന്ത്രങ്ങൾ, പരസ്പര സഹകരണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന രണ്ട് അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പൂർണ്ണമായും വഷളാക്കുകയും മേഖലയുടെ സുരക്ഷാ സ്ഥിതി കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്.