മെയ് മാസത്തിൽ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിനിടെ ഇന്ത്യൻ സായുധ സേനതകർത്ത സൈനിക താവളമായ നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളത്തിൽ നിന്ന് യുഎസ് വ്യോമസേനയുടെ സി-17 വിമാനം പറന്നുയർന്നു. റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, വിമാനം പറന്നുയരുന്നതിന് മുമ്പ് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ വ്യോമതാവളത്തിൽ ലാൻഡ് ചെയ്യുകയും പാർക്ക് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു, ഇത് യുഎസുമായുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ സൈനിക വിന്യാസത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നു.

റാവൽപിണ്ടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ വ്യോമതാവളം പാകിസ്ഥാന്റെ വ്യോമ മൊബിലിറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു നിർണായക കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ സി-130 ഗതാഗത വിമാനങ്ങളും വ്യോമ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന ആസ്തികൾ ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളം പാകിസ്ഥാന്റെ സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിർണായകമാണ് എന്നു മാത്രമല്ല, 170 ആണവ വാർഹെഡുകളുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ആണവായുധ ശേഖരത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന സ്ട്രാറ്റജിക് പ്ലാൻസ് ഡിവിഷന് സമീപമാണ് അതിന്റെ സ്ഥാനം എന്നതിനാലും പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പാകിസ്ഥാന്റെ ആണവ ശേഷികൾ അതീവ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ വ്യോമതാവളത്തിൽ യുഎസ് സേനയുടെ സാന്നിധ്യം രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തെയും സുരക്ഷയെയും കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്.

നേരത്തെ, ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിനിടെ നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളത്തിൽ ഇന്ത്യ നടത്തിയ വൻ ആക്രമണത്തിനുശേഷം, നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളം അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്നും, യുഎസ് വിമാനങ്ങൾ പലപ്പോഴും അവരുടെ ദൗത്യങ്ങളെക്കുറിച്ചോ ചരക്കുകളെക്കുറിച്ചോ ബേസിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ടെന്നും പാകിസ്ഥാൻ സുരക്ഷാ വിദഗ്ധൻ ഇംതിയാസ് ഗുൽ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിൽ നിന്നോ സൈന്യത്തിൽ നിന്നോ ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണം ലഭിക്കാത്തത് നിരവധി കഥകൾ പ്രചരിപ്പിച്ചു.

അതേസമയം, ഇന്ത്യയുടെ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം, പ്രവർത്തനക്ഷമമായതിന് ഒരു ദിവസത്തിന് ശേഷം, നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളത്തിൽ യുഎസ് വ്യോമസേനയുടെ വിമാനം അടുത്തിടെ ഇറങ്ങിയ സംഭവം, പൊതുജനങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മപരിശോധന ശക്തമാക്കുകയും യുഎസ്-പാകിസ്ഥാൻ സൈനിക സഹകരണത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.

പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിനുള്ള പ്രതികാര നടപടിയായ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിൽ ഇന്ത്യ നടത്തിയ കൃത്യമായ ആക്രമണം നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തു. ഈ ആക്രമണം വ്യോമതാവളത്തിന് വൻ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചിരുന്നു . അതേസമയം, നൂർ ഖാൻ വ്യോമതാവളത്തിൽ യുഎസ് വ്യോമസേനയുടെ സാന്നിധ്യം പ്രാദേശിക സുരക്ഷയെയും ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തെയും കുറിച്ച്, പ്രത്യേകിച്ച് ചൈനയ്ക്കും റഷ്യയ്ക്കും ആശങ്കകൾ ഉയർത്തുമെന്ന് വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല, പാകിസ്ഥാന്റെ ആണവായുധ ശേഖരത്തിനും രാജ്യത്തിന്റെ സൈനിക ആസ്ഥാനത്തിനും സമീപസ്ഥമായി ഈ താവളമുള്ളത് ആണവ വ്യാപനത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും പാകിസ്ഥാന്റെ പരമാധികാരത്തിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചയെക്കുറിച്ചും ആശങ്കകൾ ഉയർത്തുന്നു.

പിന്നാലെ ഇന്ത്യൻ പ്രദേശമായ ലിപുലേഖ് ചുരത്തിൽ നേപ്പാൾ അവകാശവാദം ഉന്നയിച്ചതിൽ യുഎസിന് കയ്യുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ട്. യുഎസിന്റെ നയതന്ത്ര- സാമ്പത്തിക ഇടപെടലിനെ തുടർന്നാണ് നേപ്പാളിൻറ പുതിയ പ്രസ്താവനയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

ട്രംപ് അധികാരം ഏറ്റെടുത്തതിന് പിന്നാലെ നേപ്പാളിൽ യുഎസ്എഐഡി ധനസഹായത്തോടെ നടപ്പാക്കുന്ന വികസന പദ്ധതികൾ അമേരിക്ക നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. ആരോഗ്യം, കൃഷി, വിദ്യാഭ്യാസം ഉൾപ്പെടെ കോടിക്കണിക്കിന്റെ ഡോളറിന്റെ പദ്ധതികളാണ് മരവിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ചില നിബന്ധനകളുടെ മേൽ ധനസഹായം വീണ്ടും പുനഃസ്ഥാപിച്ചെന്നാണ് വിവരം.

നേപ്പാളും ഇന്ത്യയും അവകാശപ്പെടുന്ന ഒരു ട്രൈ-ജംഗ്ഷൻ മേഖലയിലാണ് ലിപുലേഖ് ചുരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 2020 ജൂൺ 18-നാണ് തന്ത്രപ്രധാനമായ ലിപുലേഖ്, കാലാപാനി, ലിമ്പിയാധുര പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി നേപ്പാൾ രാഷ്‌ട്രീയ ഭൂപടം പുതുക്കിയത്. ഭരണഘടനയിൽ ഭേദഗതി വരുത്തിയാണ് ഇത് ചെയ്തത്.

ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്ത്യ- ചൈന അതിർത്തി വ്യാപാരം ലിപുലേഖ് വഴി പുനരാംരംഭിക്കാൻ തിരുമാനിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് ശക്തമായ എതിർപ്പുമായി നേപ്പാൾ രം​ഗത്തെത്തിയത്. എന്നാൽ നേപ്പാളിന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾക്ക് ചരിത്രപരവും വസ്തുതാപരവുമായ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് അന്ന് ഇന്ത്യ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിൽ ലിപുലേഖ് ഉൾപ്പെടുന്ന ചരിത്രപരമായ ഒരു ഉഭയകക്ഷി വാണിജ്യ കരാറുണ്ട്. 1954 മുതൽ പാതയിലൂടെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യാപാരം നടത്തിയിരുന്നു. കോവിഡിന് പിന്നാലെയാണ് വ്യാപാരം നിർത്തിവച്ചത്.