വനിതാ ജീവനക്കാരിയ്ക്ക് പ്രസവാവധി നിഷേധിച്ച ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി ബോംബെ ഹൈക്കോടതി. വനിതാ ജീവനക്കാരിയ്ക്ക് പ്രസവാവധി നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് എയര്‍പോര്‍ട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ (എഎഐ) 2014-ല്‍ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവാണ് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. ഒരു തൊഴിലുടമ സ്ത്രീ ജീവനക്കാരോട് പരിഗണനയും അനുകമ്പയും കാണിക്കണമെന്നും ജസ്റ്റിസുമാരായ എ എസ് ചന്ദൂര്‍ക്കര്‍, ജിതേന്ദ്ര ജെയിന്‍ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

'അമ്മയാകുക എന്നത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാഭാവികമായ പ്രതിഭാസമാണ്. സര്‍വീസിലിരിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീക്ക് ഗര്‍ഭ കാലയളവില്‍ തൊഴിലുടമ പരിഗണനയും അനുകമ്പയും കാണിക്കുകയും ശാരീരികാവസ്ഥ തിരിച്ചറിയുകയും വേണം. ഒരു കുഞ്ഞിനെ ഗര്‍ഭപാത്രത്തില്‍ വഹിക്കുമ്പോഴും പ്രസവശേഷം കുട്ടിയെ വളര്‍ത്തുമ്പോഴും ജോലിസ്ഥലത്ത് സ്ത്രീക്ക് നേരിടേണ്ടിവരുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകള്‍ തിരിച്ചറിയുകയും വേണം.' കോടതി പറഞ്ഞു.

എയര്‍പോര്‍ട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ വര്‍ക്കേഴ്‌സ് യൂണിയനും ബന്ധപ്പെട്ട ജീവനക്കാരിയുമായ കനകവല്ലി രാജ അര്‍മുഖം സമര്‍പ്പിച്ച ഹര്‍ജികള്‍ പരിഗണിക്കവെയാണ് കോടതിയുടെ നിര്‍ദേശം. കനകവല്ലിയുടെ മൂന്നാമത്തെ കുഞ്ഞിന്റെ ജനനത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രസവാവധി ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ക്കായുള്ള അപേക്ഷ നിരസിച്ചുകൊണ്ട് എഎഐ പുറപ്പെടുവിച്ച രണ്ട് കമ്മ്യൂണിക്കേഷനുകളെയാണ് ഹര്‍ജികള്‍ ചോദ്യം ചെയ്തത്.
എഎഐയിലെ ജീവനക്കാരനായ രാജ അര്‍മുഖത്തെ വിവാഹം കഴിച്ച കനകവല്ലിയ്ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം എഎഐയില്‍ നിയമിതയയായി. ഇതിന് ശേഷം കനകവല്ലി വീണ്ടും വിവാഹം കഴിക്കുകയും രണ്ടാമത്തെ ഭര്‍ത്താവില്‍ രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.

ആദ്യ വിവാഹത്തിലെ കുഞ്ഞിന്റെ ജനനസമയത്ത് താന്‍ പ്രസവാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ലെന്ന് കനകവലി പറഞ്ഞു. മൂന്നാമത്തെ കുട്ടിക്ക് പ്രസവാവധി തേടിയിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഇതിനകം രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടെന്ന കാരണത്താല്‍ AAI അപേക്ഷ നിരസിച്ചു. ഇന്ത്യന്‍ ഭരണഘടനയുടെ ആര്‍ട്ടിക്കിള്‍ 42, ന്യായമായതും മാനുഷികവുമായ തൊഴില്‍ സാഹചര്യങ്ങള്‍ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും പ്രസവാനുകൂല്യത്തിനും വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതായി കോടതി പറഞ്ഞു.

'പ്രത്യുത്പാദനത്തിനും കുട്ടികളെ വളര്‍ത്തുന്നതിനുമുള്ള അവകാശം ആര്‍ട്ടിക്കിള്‍ 21 പ്രകാരം സ്വകാര്യത, അന്തസ്സ്, ശാരീരിക സമഗ്രത എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ അവകാശത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന വശമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ന്യായവും മാനുഷികവുമായ തൊഴില്‍ സാഹചര്യങ്ങള്‍ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും പ്രസവാവധി ആശ്വാസത്തിനും വ്യവസ്ഥകള്‍ ഉണ്ടാക്കാന്‍ ആര്‍ട്ടിക്കിള്‍ 42 സംസ്ഥാനത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.' ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. എഎഐയുടെ സ്വന്തം പ്രസവാവധി നിയമങ്ങള്‍ അനുസരിച്ച്, ഒരു വനിതാ ജീവനക്കാരിക്ക് അവരുടെ സേവന കാലയളവില്‍ രണ്ട് തവണ ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ ലഭിക്കുമെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഒരു വനിതാ ജീവനക്കാരി ഒരിക്കല്‍ മാത്രം വിവാഹം കഴിക്കുകയും അതിനുശേഷം പ്രസവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്താണ് പ്രസവാവധിയുടെ ആനുകൂല്യങ്ങളും വ്യവസ്ഥകളും തയ്യാറാക്കിയതെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

'ഈ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം പ്രസവാവധി ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ നല്‍കുക എന്നതാണ്, ജനസംഖ്യ നിയന്ത്രിക്കുകയല്ല. ഒരു വനിതാ ജീവനക്കാരിക്ക് പരമാവധി രണ്ട് തവണ മാത്രമേ പ്രയോജനം ലഭിക്കൂ. സ്ഥാപനം അങ്ങനെയല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനാണ് ഇത്. രണ്ട് തവണയിലധികം ജീവനക്കാരന്റെ സേവനമില്ലാതെ,'' ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

ഹരജിക്കാരിക്ക് ആദ്യ കുഞ്ഞുണ്ടായപ്പോള്‍ പ്രസവാവധി ആനുകൂല്യം ലഭിക്കാതിരുന്നതിനാല്‍ മൂന്നാമത്തെ കുട്ടിയുണ്ടാകുമ്പോള്‍ ആനുകൂല്യത്തിന് അര്‍ഹതയുണ്ടെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. ഒരു വനിതാ ജീവനക്കാരി ഒരിക്കല്‍ മാത്രം വിവാഹം കഴിക്കുകയും അതിനുശേഷം പ്രസവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്താണ് പ്രസവാവധിയുടെ ആനുകൂല്യങ്ങളും വ്യവസ്ഥകളും തയ്യാറാക്കിയതെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. ചട്ടങ്ങള്‍ ഉദാരമായി വ്യാഖ്യാനിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. സമൂഹത്തില്‍ നിയമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം മനസിലാക്കുകയും നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാന്‍ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് കോടതിയുടെ പങ്ക്. സാമൂഹിക യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങള്‍ മാറുമ്പോള്‍ നിയമവും മാറണം, ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.