ദേശാടനപ്പക്ഷികള്‍ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം കൂടുകളിലേയ്ക്ക് എങ്ങനെയാണ് തിരികെ എത്തുന്നതെന്നത്, ഇതുവരേയും ശാസ്ത്രജ്ഞരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ഒരു പ്രതിഭാസമാണ്. നീല വെളിച്ചത്തോട് സംവേദിയായ ഒരു പ്രത്യേക പ്രോട്ടീന്‍ ഇവയുടെ കണ്ണുകളില്‍ ഉള്ളതാണ് ഇതിനു കാരണമെന്നാണ് ഇപ്പോള്‍ ഇവര്‍ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. പക്ഷികളുടെ സാധാരണ ദൃശ്യതലത്തിനുമേല്‍ ഒരു ആവരണം പോലെ ഭൂമിയുടെ കാന്തിക മണ്ഡലം അവയ്ക്കു ദൃശ്യമാവാന്‍ ഈ പ്രോട്ടീന്‍ സഹായിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് പുതിയ രണ്ടു പഠനങ്ങള്‍ വെളിവാക്കുന്നത്.

സ്വീഡനിലെ ലുന്‍ഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഗവേഷകര്‍ സീബ്രാ ഫിന്‍ച്ച് എന്ന പക്ഷിയേയും ജര്‍മ്മനിയിലെ കാള്‍ വോണ്‍ ഒസീയെറ്റ്‌സ്‌കി യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഗവേഷകര്‍ യൂറോപ്യന്‍ വണ്ണാത്തിക്കിളികളേയുമാണ് പഠനവിഷയമാക്കിയത്.

ഈ ഭൂഗോളത്തില്‍ തങ്ങള്‍ എവിടെയാണ് നില്‍ക്കുന്നതെന്ന് ഓരോ പക്ഷിയും തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ദിശ തെറ്റുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അത് ശരിയാകുന്നതിനുമൊക്കെ ശരിയായ ഗതി നിയന്ത്രണ സംവിധാനമുണ്ടായെങ്കിലേ സാധ്യമാകൂ... തങ്ങളുടെ ദേശാടന വഴികളെ കുറിച്ച് രൂപരേഖ തയ്യാറാക്കുന്നതിന് ഭൂമിയുടെ കാന്തിക മണ്ഡലമാണ് ഇവ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്. ഭൂമിയുടെ ഉള്‍ക്കാമ്പ് ആണ് അതിനു ചുറ്റും കാന്തിക മേഖല ഉണ്ടാകുവാന്‍ ഇടയാക്കുന്നതെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാര്‍ വിശ്വസിക്കുന്നത്.ഭൂമിയുടെ പുറങ്കാമ്പിലുള്ള ഉരുകിയ ഇരുമ്പ് പുറത്തേക്കൊഴുകുമ്പോള്‍ അത് സംവഹന പ്രവാഹങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇവ വൈദ്യൂത തരംഗങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമിയ്ക്കു ചുറ്റും കാന്തിക മണ്ഡലം രൂപപ്പെടുന്നത്.

ചില പ്രത്യേക തരംഗ ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള പ്രകാശ രശ്മികളുടെ സാന്നിധ്യത്തില്‍ കാന്തികമേഖലയെ തിരിച്ചറിയാന്‍ പക്ഷികള്‍ക്കാവുമെന്ന് വിദഗ്ദ്ധര്‍ നേരത്തെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഇപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട് എന്ന് കണ്ടെത്താന്‍ ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ക്രിപ്‌റ്റോ ക്രോം 4(സിആര്‍വൈ 4) എന്ന പ്രോട്ടീന്‍ 24 മണിക്കൂറും പക്ഷികളില്‍ ഉണ്ടെന്നും ഇതാണ് രാത്രികാലങ്ങളില്‍ പോലും ഗതി നിയന്ത്രണത്തിന് സഹായിക്കുന്നതെന്നാണ് ഇപ്പോള്‍ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ പഠനം നടത്തിയ സീബ്ര ഫിഞ്ച് എന്ന പക്ഷിയില്‍ മൂന്നു തരം ക്രിപ്‌റ്റോകോമുകളാണ് ഇവര്‍ കണ്ടത്. സിആര്‍വൈ 1 , സിആര്‍വൈ2, സിആര്‍വൈ 4 എന്നിങ്ങനെ ഇവ തലച്ചോറിലും, പേശികളിലും കണ്ണുകളിലും യഥാക്രമം ഇവ കാണപ്പെട്ടു. ക്രിപ്‌റ്റോക്രോമുകള്‍ 400-നും 495 നാനോ മീറ്ററിനും ഇടയില്‍ തരംഗ ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള നീല പ്രകാശത്തോട് സംവേദിയാണ്. ഏത് ഋതുവാണ് ഇപ്പോഴുള്ളതെന്നും പരാഗണത്തിന് ഏറ്റവും അനുകൂല സാഹചര്യം നോക്കി പൂവിടേണ്ടത് എപ്പോഴാണെന്നുമൊക്കെ സസ്യങ്ങള്‍ക്ക് അറിവ് കൊടുക്കുന്ന പ്ലാന്റ് സെര്‍ക്കേഡിയന്‍ റിഥവുമായി ക്രിപ്‌റ്റോക്രോമുകള്‍ക്ക് ബന്ധമുണ്ടെന്നും വിവിധ സ്പീഷീസിലുള്ള ജീവികളില്‍ കാന്തിക മണ്ഡലം തിരിച്ചറിയുന്നതിന് ഇവ സഹായിക്കുന്നുവെന്നും കണ്ടെത്തി. അവര്‍ പഠനത്തിന് ഉപയോഗിച്ച സീബ്ര ഫിഞ്ചുകളില്‍ സിആര്‍വൈ1 ന്റേയും സിആര്‍വൈ2 ന്റേയും അളവ് വ്യത്യസ്ത നിലയിലായിരുന്നപ്പോള്‍ സിആര്‍വൈ4 ന്റെ നില എല്ലാ പക്ഷികളിലും ഒരു പോലെ ആയിരുന്നു. ലുന്‍ഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഗവേഷണത്തിന് നേതൃത്വം കൊടുത്ത അറ്റികസ് പിന്‍സോണ്‍ റോഡ്രിഗസ് പറഞ്ഞത് സിആര്‍വൈ യുടെ മറ്റു വക ഭേദങ്ങളേക്കാള്‍ വളരെ കുറഞ്ഞ സെര്‍കേഡിയന്‍ ചലനങ്ങളെ സിആര്‍വൈ4 കാണിച്ചിട്ടുള്ളൂ എന്നാണ്.

ഈ പക്ഷികളില്‍ ഒരു അതിസൂക്ഷ്മ കോമ്പസ് ഉണ്ടെന്നും , ഇവ രാത്രിയും പകലും പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമാണെന്നും കണ്ടെത്തി. യൂറോപ്യന്‍ വണ്ണാത്തിക്കിളികളെ ഉപയോഗിച്ച് ഇതേ പഠനങ്ങള്‍ നടത്തിയ ടീമിന്റെ കണ്ടെത്തലും ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ ദേശാടന കാലത്ത് യൂറോപ്യന്‍ വണ്ണാത്തിക്കിളികളില്‍ സിആര്‍വൈ/4-ന്റെ വളവ് വര്‍ദ്ധിക്കുന്നതായി ഇവര്‍ നിരീക്ഷിച്ചു. സിആര്‍വൈ 4 കാന്തിക മണ്ഡലത്തെ തിരിച്ചറിയാന്‍ സഹായിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതിന്റെ തെളിവുകള്‍ ശക്തമാണ് എങ്കിലും സിആര്‍വൈ1 ഉം സിആര്‍വൈ 2 ഉം ഇതിന് സഹായിക്കുന്നില്ല എന്ന് തീര്‍ച്ചപ്പെടുത്താവുന്ന തെളിവുകള്‍ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ അഭിപ്രായം. സീബ്രാഫിഞ്ചുകളെ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ പഠനത്തിന്റെ വിവരങ്ങള്‍ ജേണല്‍ ഓഫ് ദ റോയല്‍ സൊസൈറ്റി ഇന്റര്‍ഫേസിലും വണ്ണാത്തിക്കിളിയെ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പഠനത്തിന്റെ വിവരങ്ങള്‍ കറന്റ് ബയോളജിയിലുമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.