ഇന്ത്യന്‍ ശാസ്ത്ര സമൂഹത്തെയും ജനതയെയും ഒരു പോലെ വിശമിപ്പിച്ച സംഭവമായിരുന്നു ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ടിന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരാജയം. എന്നാല്‍ ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് അങ്ങനെയൊരു പരാജയമായിരുന്നില്ലെന്നാണ് ഇപ്പോള്‍ പുറത്ത് വരുന്ന വിവരങ്ങള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ചന്ദ്രയാന്‍ 2 ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായ പ്രഗ്യാന്‍ റോവര്‍ ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ സഞ്ചരിച്ചുവെന്നാണ് പുതിയ നിരീക്ഷണം. ഇത് കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത് മുമ്പ് ചാന്ദ്രയാന്‍ രണ്ടിന്റെ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍, പ്രഗ്യാന്‍ റോവര്‍ ഉപകരണങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങള്‍ കണ്ടെത്താന്‍ സഹായിച്ച തമിഴ്‌നാട്ടുകാരനായ ഐടി വിദഗ്ധനുമായ ഷണ്‍മുഖ സുബ്രമണി തന്നെയാണ്.

പ്രതീക്ഷിച്ചതില്‍ നിന്ന് വിരുദ്ധമായി ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ ഇടിച്ചിറങ്ങി തകര്‍ന്ന വിക്രം ലാന്‍ഡറില്‍ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന റോവര്‍ മീറ്ററുകളോളം സഞ്ചരിച്ചുവെന്നും എന്നാല്‍ ഇടിച്ചിറങ്ങിയതിന്റെ ആഘാതത്തില്‍ ഇതിലെ പേലോഡുകള്‍ പ്രവര്‍ത്തനരഹിതമാവുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഷണ്‍മുഖ സുബ്രമണിയന്‍ പറയുന്നത്. വിക്രം ലാന്‍ഡറിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളില്‍ ലാങ്മ്യുര്‍ പ്രോബ് എന്ന ഉപകരണത്തെയാണ് താന്‍ കണ്ടെത്തിയതെന്നും നാസ കണ്ടെത്തിയത് മറ്റ് ഉപകരണങ്ങളായ ആന്റിന, റിട്രോ ബ്രേക്കിങ് എഞ്ചിന്‍, സോളാര്‍ പാനലുകള്‍ എന്നിവയാകാമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണ ധ്രുവം സൂര്യപ്രകാശം അധികം എത്താത്ത മേഖലയാണ്. നിഴലുകള്‍ ധാരാളമുള്ളതിനാല്‍ നവംബര്‍ 11 ന് ലാന്‍ഡര്‍ തകര്‍ന്നുവീണ സ്ഥലത്തിന് മുകളില്‍ കൂടി കടന്നുപോയ നാസയുടെ ഉപഗ്രഹത്തിന് ഇവ കണ്ടെത്താന്‍ സാധിച്ചിരുന്നില്ല. സൂര്യപ്രകാശം നേരിട്ട് ഉപരിതലത്തിന് മുകളിലെത്തിയാലല്ലാതെ ഇവ കണ്ടെത്തുക അസാധ്യമായിരുന്നു. ലാന്‍ഡര്‍ പതിച്ച സ്ഥലം പരിഗണിച്ച് നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ തുടര്‍ച്ചയായി അയയ്ക്കുകയായിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. ഭൂമിയില്‍ നിന്ന് അയയ്ക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കാന്‍ തക്ക അകലത്തിലായിരുന്നു ലാന്‍ഡറിന്റെ സ്ഥാനം. ഭൂമിയില്‍ നിന്ന് ലഭിച്ച നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ലാന്‍ഡറില്‍ നിന്ന് റോവറിലേക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടാകാം. പക്ഷെ ഭൂമിയിലെ കേന്ദ്രവുമായി തിരികെ ബന്ധപ്പെടാന്‍ ലാന്‍ഡറിന് സാധിക്കാതെ പോയിട്ടുണ്ടാകാമെന്നും ഷണ്‍മുഗ സുബ്രഹ്മണിയന്‍ പറയുന്നു. എങ്കിലും ലാന്‍ഡറില്‍ നിന്ന് വേര്‍പെട്ട് റോവര്‍ ഉപരിതലത്തിലൂടെ കുറച്ചുദൂരം സഞ്ചരിച്ചിരിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം ഡിസംബറിലാണ് നാസ ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ടിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തിയതായുള്ള ചിത്രങ്ങള്‍ പുറത്ത് വിട്ടത്. 2019 സെപ്റ്റംബര്‍ ഏഴിനാണ് സോഫ്റ്റ്‌ലാന്‍ഡിങ്ങിനിടെ ചന്ദ്രയാന്റ് ആശയവിനിമയം നഷ്ടമാകുന്നത്. ലാന്‍ഡറിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളുടെയും ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ പതിക്കുമ്പോള്‍ അവിടെ മണ്ണിനുണ്ടായ വ്യത്യാസങ്ങളും പഠനവിധേയമാക്കിയുള്ള ചിത്രങ്ങളാണ് നാസ പുറത്തുവിട്ടത്. ചെന്നൈയില്‍ മെക്കാനിക്കല്‍ എന്‍ജിനിയറായ ഷണ്‍മുഖ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ചിത്രങ്ങള്‍ ഗവേഷണം ചെയ്ത് പഠിച്ചത്. നാസയുടെ എല്‍.ആര്‍. ഓര്‍ബിറ്റര്‍ ക്യാമറയാണ് ചിത്രങ്ങള്‍ പകര്‍ത്തിയത്.'ലാന്‍ഡര്‍' ഇടിച്ചിറങ്ങിയ ഭാഗത്തുനിന്ന് 750 മീറ്റര്‍ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലുണ്ടായ മാറ്റം ശ്രദ്ധയില്‍പ്പെട്ട ഷണ്‍മുഖ സുബ്രഹ്മണ്യന്‍ വിവരം ഇമെയില്‍ മുഖേന 'നാസ'യിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ അറിയിക്കുകയായിരുന്നു. അവര്‍ നടത്തിയ വിശദമായ പഠനത്തിലാണ് അന്ന് ലാന്‍ഡര്‍ ശ്രദ്ധയില്‍പ്പെട്ടത്.