പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പുതിയ ഒരു വിവാദം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു,  മറ്റൊന്നുമല്ല എക്‌സിലെ ഒരു പോസ്റ്റ്. ഈ പോസ്റ്റ് ഇറാൻ പ്രതിസന്ധിയിൽ പാകിസ്ഥാൻ എങ്ങനെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി.

ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ നയതന്ത്ര വിരാമം ആവശ്യപ്പെട്ട് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിനോട് ഷെരീഫ് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. “നയതന്ത്രം അതിന്റെ വഴിക്ക് പോകാൻ അനുവദിക്കുന്നതിന്, രണ്ടാഴ്ചത്തേക്ക് സമയപരിധി നീട്ടണമെന്ന് ഞാൻ പ്രസിഡന്റ് ട്രംപിനോട് ആത്മാർത്ഥമായി അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു,” “ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി എന്ന നിലയിൽ” ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇറാൻ വീണ്ടും തുറക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പോസ്റ്റിന്റെ എഡിറ്റ് ഹിസ്റ്ററിയിൽ “ഡ്രാഫ്റ്റ് - പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി സന്ദേശം ഓൺ എക്‌സ്” എന്ന് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത് കാണാം. ഇതോടെ പാകിസ്ഥാന്റെ നയതന്ത്ര സന്ദേശമയയ്ക്കൽ സ്വതന്ത്രമായി തയ്യാറാക്കപ്പെടുകയാണോ അതോ ബാഹ്യമായി സ്വാധീനിക്കപ്പെടുകയാണോ എന്ന ചോദ്യം ഉയർന്നു. ഷെരീഫ് "വൈറ്റ് ഹൗസ് നിർദ്ദേശം  നീക്കം ചെയ്യാൻ മറന്നുപോയി" , "ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പാകിസ്ഥാനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു"എന്ന കമന്റുകളും വന്നു.  എഡിറ്റ് ചെയ്ത പോസ്റ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള സൂക്ഷ്മപരിശോധന വർദ്ധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച്  ഉയർന്ന നയതന്ത്ര നീക്കത്തിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ പങ്കിനെ കുറിച്ച് പരിഹാസങ്ങൾ ആണ് ഉയരുന്നത്.

പാകിസ്ഥാനോ അമേരിക്കയോ ഇതിനെ കുറിച്ച് പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല. വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്‌റാനും തമ്മിലുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ട് പാകിസ്ഥാൻ നിലവിലുള്ള പ്രതിസന്ധിയിൽ ഒരു മധ്യസ്ഥനായി നിലയുറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് ഒരു ഗുണവും ഇല്ലാതെ.

അതിനിടെ കടം വാങ്ങിയ 3.5 ബില്യൺ ഡോളർ  യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്‌സിന് (യുഎഇ) തിരിച്ച് ചോദിച്ചതിന് പരിഹസിച്ചിരിക്കുകയാണ്     പാകിസ്ഥാൻ സെനറ്റർ മുഷാഹിദ് ഹുസൈൻ "പാകിസ്ഥാൻ ശരിയായ തീരുമാനമാണ് എടുത്തത്. നമ്മുടെ യുഎഇ സഹോദരങ്ങൾ ആവശ്യക്കാരും നിസ്സഹായരുമാണ്. ഞങ്ങൾ അവരിൽ നിന്ന് വായ്പ എടുത്തു, പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ അത് തിരിച്ചടയ്ക്കും," ഹുസൈൻ ദുനിയ ടിവിക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. യുഎഇയെ സഹായിക്കാനുള്ള ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം പാകിസ്ഥാനുണ്ടെന്ന് മുൻ ഇൻഫർമേഷൻ ആൻഡ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് മന്ത്രി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഇന്ത്യയുമായി ഉഭയകക്ഷി ബന്ധം പുലർത്തുന്നത്തിനും  യുഎഇ യെ പരിഹസിച്ചു. യുഎഇയുടെ പരമാധികാരത്തിന് ദീർഘകാല ഭീഷണിയായി ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികളുടെ എണ്ണം കൂടുതലാണെന്ന് ഹുസൈൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി."നിങ്ങളുടെ ജനസംഖ്യ 10 ദശലക്ഷമാണ്; അതിൽ 4.3 ദശലക്ഷം പേർ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്," ഹുസൈൻ പറഞ്ഞു. "അവരുമായുള്ള സൗഹൃദബന്ധങ്ങൾ നിങ്ങളെ അഖണ്ഡ ഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക."

ഈ രണ്ടു സംഭവങ്ങളിലൂടെ  വ്യക്തമായിരിക്കുകയാണ് ആഗോള ശക്തിയായി സ്വയം ഉയർത്തിക്കാട്ടാനുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള ശ്രമങ്ങൾ  തകർന്നു എന്നും , യുഎഇ യ്ക്ക് മടുത്തു എന്നും. യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ-ഇറാൻ യുദ്ധം പോലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാൻ പോലും കഴിവുള്ള ആഗോള നയതന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി പാകിസ്ഥാനെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളുടെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്.

എന്നാൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ ചട്ടക്കൂട് നിർദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടും നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടും ഇസ്ലാമാബാദ് അത്തരമൊരു പങ്കിൽ സ്വയം സ്ഥാനം പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, ഈ ശ്രമങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് തന്നെ പരാജയപ്പെട്ടു. കാരണം ഇതിനു  പ്രധാന പങ്കാളികളിൽ നിന്ന് പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതായത്  പാകിസ്ഥാന്റെ നിബന്ധനകളിൽ ഏർപ്പെടാൻ ഇറാൻ സന്നദ്ധത കാണിച്ചില്ല, വാഷിംഗ്ടണും ഇറാനും തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകളൊന്നും ഫലവത്തായില്ല. തൽഫലമായി, ഏറെ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന നയതന്ത്ര നീക്കം പാളി. സംഘർഷ പരിഹാരത്തിനുള്ള ഒരു വ്യക്തമായ കരാറോ വിശ്വസനീയമായ ഒരു രൂപരേഖയോ ഉണ്ടാക്കിയില്ല. പ്രതിസന്ധിയുടെ തീവ്രത കുറയ്ക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇസ്ലാമാബാദിൽ ഈജിപ്ത്, സൗദി അറേബ്യ, തുർക്കി എന്നിവരുമായി നടന്ന കൂടിക്കാഴ്ച, ഒരു പ്രതീകാത്മകം മാത്രം ആയിരുന്നു. ഇത് ഉയർന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധികളിൽ ഫലത്തെ  സ്വാധീനിക്കാനുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ശേഷി  പരിമിതമായി തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഇറാനിയൻ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് പ്രതിസന്ധിയിൽ കടുത്ത വെല്ലുവിളികൾ നേരിട്ട സമയത്ത്, സഖ്യകക്ഷിയായ പാകിസ്ഥാൻ അടിസ്ഥാന പിന്തുണ പോലും നൽകുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നും പകരം ഇറാനെതിരെ നയതന്ത്രപരമായി ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ തീരുമാനിച്ചതായും യുഎഇ വിശ്വസിക്കുന്നു. പാകിസ്ഥാന്റെ നിലപാടിനോടുള്ള കടുത്ത നിരാശയുടെ ഫലം തന്നെയാണ് യുഎഇ ഏകദേശം 3.5 ബില്യൺ ഡോളർ തിരിച്ചടയ്ക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടതും.

അതുപോലെ, സൗദി അറേബ്യയും സാമ്പത്തിക സഹായം തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ പാകിസ്താനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. ഇത് ഏകദേശം 6.3 ബില്യൺ ഡോളറാണ്.ഇതും  സൗദിയുമായി പാക്കിസ്ഥാനുള്ള  പരസ്പര പ്രതിരോധ ധാരണയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും പ്രധാനമാണ്. ധാരണ പ്രകാരം  അതിൽ ഒരാളെ ആക്രമിക്കുന്നത് ഇരുവർക്കുമെതിരായ ആക്രമണമായി ഫലപ്രദമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി, ഇറാൻ പ്രതിസന്ധിയിൽ സൗദിയോടൊപ്പം  ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതിനുപകരം പാകിസ്ഥാൻ സ്വയം ഒരു 'മധ്യസ്ഥനായി' ചിത്രീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിന്റെ ഫലമാണ് വായ്പ നൽകിയ പണം  സൗദി തിരികെ ചോദിച്ചത്.

പാകിസ്ഥാന്റെ "എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും സുഹൃത്ത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ചൈനയും ചില അസ്വസ്ഥതകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അടുത്തിടെ ചൈന സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, പാകിസ്ഥാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഇഷാഖ് ദാർ ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ സ്വയം പ്രഖ്യാപിത മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾക്ക് ബീജിംഗിന്റെ പിന്തുണ തേടി. ഇതോടെ ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പാകിസ്ഥാനോട് സ്വന്തം പ്രാദേശിക നയങ്ങളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ആദ്യം പരിഹരിക്കാൻ ഉപദേശിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. സിൻജിയാങ്ങിലെ സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ ധാതു വിഭവങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിന് കീഴിലുള്ള വിശാലമായ സാമ്പത്തിക, കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവയുൾപ്പെടെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ചൈനയുടെ തന്ത്രപരമായ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പാകിസ്ഥാന്റെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ സമീപനം അപകടത്തിലാക്കുമെന്ന് ബീജിംഗ് ആശങ്കാകുലരാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.  

താലിബാനെ ദുർബലപ്പെടുത്താൻ പാകിസ്ഥാൻ ശ്രമിക്കുന്നതും ചൈനയെ അതൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. കാരണം ചൈന  ഗണ്യമായതും  തന്ത്രപരവും നയതന്ത്രപരവുമായ നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തുകയും അടുത്തിടെ വൻ പദ്ധതികൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്ത അഫ്‌ഗാനിസ്ഥാനിൽ  സ്ഥിരതയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണ്‌  അത്തരം ശ്രമങ്ങൾ. കൂടാതെ, ബഗ്രാം സൈനിക താവളങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനം നേടുന്നതിനായി പാകിസ്ഥാൻ US ന്റെ  അജണ്ട മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ടെന്നും ഇത് ചൈനയുടെ ദീർഘകാല താൽപ്പര്യങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെന്നും ആശങ്കയുണ്ട് .

ഈ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഉറൂംഖിയിൽ താലിബാൻ, പാകിസ്ഥാൻ പ്രതിനിധികൾ തമ്മിൽ ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്താൻ ചൈനയെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. കൂടാതെ ചൈന-പാകിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി (സിപിഇസി) പോലുള്ള പ്രധാന സംരംഭങ്ങളോടുള്ള ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക ആവേശം കുറഞ്ഞു എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനകളുണ്ട്.

പാകിസ്ഥാന്റെ പല വള്ളത്തിൽ കാലിടുന്ന ഈ നിലപാടുകൾ ഒരു രാജ്യത്തിന് ഒരേസമയം എല്ലാവരുമായും സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ കഴിയില്ല യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു.അങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അനന്തരഫലങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരും . അതാണ് ഇപ്പോൾ ഓകിസ്താൻ നേരിടുന്നതും. കാഴ്ചപ്പാടുകളെ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ തന്നെ വിലയിരുത്തണം.

ഘടനാപരമായ പരിമിതികൾ - സാമ്പത്തിക ആശ്രിതത്വം, ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പരിമിതികൾ, തന്ത്രപരമായ പൊരുത്തക്കേടുകൾ - പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ  ഒരു ആഗോള കളിക്കാരനായി സ്വയം ഉയർത്തിക്കാട്ടാനുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നത് തുടരുകയും അത്രയും വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യും.