ഹൈന്ദവരുടെ ആരാധനയുടേയും സംഗീതത്തിന്റെയും നൃത്തത്തിന്റേയും ഉത്സവമാണ് നവരാത്രി. ഒന്‍പത് രാത്രികള്‍ എന്നാണ് ഈ സംസ്‌കൃത പദത്തിന്റെ അര്‍ത്ഥം. ഒന്‍പത് രാത്രിയും പത്ത് പകലും നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തില്‍ ആദിപരാശക്തിയുടെ ഒന്‍പത് രൂപങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നു.

കളി ചിരിയുടെ ലോകത്ത് നിന്നും അറിവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് കുരുന്നുകള്‍ പിച്ചവെയ്ക്കുന്ന ഈ നവരാത്രി ദിവസത്തിലെ വിജയദശമിയിലാണ്. നവരാത്രിയിലെ ആദ്യത്തെ മൂന്ന് ദിവസം ഭഗവതിയെ പാര്‍വ്വതിയായും അടുത്ത മൂന്ന് ദിവസം ലക്ഷ്മിയായും അവസാനത്തെ മൂന്ന് നാള്‍ സരസ്വതിയായും സങ്കല്‍പ്പിച്ച് പൂജ നടത്തുന്നു. ദുര്‍ഗ്ഗാഷ്ടമി നാളില്‍ ദുര്‍ഗ്ഗ ആയും, മഹാനവമി ദിനത്തില്‍ മഹാലക്ഷ്മി ആയും, വിജയദശമിയില്‍ സരസ്വതിയായും ആരാധിക്കാറുണ്ട്.
ദുര്‍ഗാഷ്ടമി ദിവസം സന്ധ്യയ്ക്കാണ് പുസ്തകങ്ങള്‍ പൂജയ്ക്കു വെയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് മഹാനവമിയും കഴിഞ്ഞ് വിജയദശമിയിലാണ് പുസ്തങ്ങള്‍ എടുക്കുന്നത്. വിജയദശമിയിലാണ് എഴുത്തിനിരുത്തല്‍ ചടങ്ങ് . കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാംസ്‌കാരികകേന്ദ്രങ്ങളിലും എഴുത്തിനിരുത്തല്‍ ചടങ്ങ് നടക്കും.

എന്നാല്‍ ഇക്കൊല്ലം ദുര്‍ഗാഷ്ടമിയുടെ തലേന്ന് സന്ധ്യയ്ക്ക് തന്നെ പുസ്തകങ്ങള്‍ പൂജയ്ക്ക് വയ്‌ക്കേണ്ടി വരും. ചാന്ദ്രരീതി പ്രകാരമുള്ള ആശ്വിനമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷ അഷ്ടമി സന്ധ്യയ്ക്ക് വരുന്ന ദിവസമാണ് പൂജാവെയ്പ് നടത്തുന്നത്. എന്നാല്‍,അഷ്ടമി പിറന്നാള്‍ പക്ഷത്തിലെതുപോലെ രാവിലെ 6 നാഴികയ്ക്കു വരുന്ന ദിവസമാണ് ദുര്‍ഗാഷ്ടമി ആയി ആചരിക്കുന്നത്.

ഇക്കൊല്ലം ഒക്ടോബര്‍ 16 ന് രാവിലെ 10 നാഴിക 04 വിനാഴിക വരെ സപ്തമിയാണ്. അതു കഴിഞ്ഞാല്‍ അഷ്ടമി തുടങ്ങും. അതായത്, 16 ന് ഉച്ചയ്ക്ക് മുന്‌പേ തുടങ്ങുന്ന അഷ്ടമി 17 ന് രാവിലെ ഉച്ച കഴിയുവോളം തുടരും. അതിനാല്‍ തന്നെ ഒക്ടോബര് 17 നും മഹാനവമി വരുന്ന 18 നും തുടര്‍ച്ചയായി പുസ്തകങ്ങള്‍ പൂജയ്ക്കുവെയ്‌ക്കേണ്ടി വരും. ഒക്ടോബര് 19 ന് വിജയദശമിയോടെ വിദ്യാരംഭ ചടങ്ങുകള്‍ തുടങ്ങും

കേരളത്തില്‍ സരസ്വതിപൂജയും വിദ്യാരംഭവും വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഇതോടനുബന്ധിച്ചു കര്‍ണാടകത്തിലെ കൊല്ലൂര്‍ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥോത്സവവും വിദ്യാരംഭവും പ്രസിദ്ധമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളില്‍ മൂകാംബികാക്ഷേത്ര ദര്‍ശനത്തിനായി കൊല്ലൂരിലേക്ക് മലയാളികളുടെ ഒഴുക്ക് ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. കേരളത്തില്‍ കോട്ടയത്തെ പനച്ചിക്കാട്, തൃശ്ശൂരിലെ തിരുവുള്ളക്കാവ്, കൊരട്ടി മുളവള്ളിക്കാവ്, എറണാകുളത്തെ ചോറ്റാനിക്കര, തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര തുടങ്ങി അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങളില്‍ നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും വിപുലമായ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.