ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അധികമാരും അറിയാത്ത ഒരു പഴയ സംഭാഷണം വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു. മുൻ രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജിക്ക് പ്രധാനമന്ത്രിയാകാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നോ? ആ മോഹം അദ്ദേഹം സോണിയ ഗാന്ധിയോട് തന്നെ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നോ? 2010ൽ നടന്ന ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ച് സോണിയ ഗാന്ധി നടത്തിയ വെളിപ്പെടുത്തലാണ് ഇപ്പോൾ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിനുള്ളിലെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും മൻമോഹൻ സിങ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്തെ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറക്കുകയാണ് ഈ വെളിപ്പെടുത്തൽ.

സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ പുതിയ ഓർമ്മക്കുറിപ്പായ 'ബിലോങിങ്: എ ജേണി ഓഫ് ലവ്' എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് ഈ അനുഭവം വിവരിക്കുന്നത്. 526 പേജുകളുള്ള പുസ്തകം നവംബർ 10നാണ് ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറങ്ങിയത്. അതിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ രാഷ്ട്രീയ പരാമർശങ്ങളിലൊന്നാണ് പ്രണബ് മുഖർജിയുമായി നടത്തിയ സംഭാഷണം.

2010ൽ രണ്ടാം യു.പി.എ സർക്കാരിന്റെ കാലം. പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് മൻമോഹൻ സിങ് തുടരുന്ന സമയം. അന്ന് കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷയായിരുന്ന സോണിയ ഗാന്ധിയും സർക്കാരിലെ മുതിർന്ന നേതാക്കളും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയ ഏകോപനത്തിനായി പതിവായി കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയുമായി ആഴ്ചതോറും കൂടിയിരുന്ന കോർ ഗ്രൂപ്പിൽ പ്രണബ് മുഖർജിയും അർജുൻ സിങ്ങും എ.കെ. ആന്റണിയും അഹമ്മദ് പട്ടേലുമുണ്ടായിരുന്നു.

പാർലമെന്റിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട തന്ത്രങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി മറ്റൊരു സ്ട്രാറ്റജി ഗ്രൂപ്പിലും ഇവർ അംഗങ്ങളായിരുന്നു. ഇത്തരം കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്കുശേഷം ചിലപ്പോൾ പ്രണബ് മുഖർജി സോണിയ ഗാന്ധിയോടൊപ്പം കുറച്ചുനേരം സംസാരിക്കാൻ അവിടെത്തന്നെ ഇരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു. അത്തരമൊരു സംഭാഷണത്തിനിടെയാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായ പരാമർശമുണ്ടായത്.

അന്നത്തെ ധനമന്ത്രിയായിരുന്ന പി. ചിദംബരവുമായി പ്രണബ് മുഖർജിക്ക് ഗുരുതരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നാണ് സോണിയയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പിലുള്ളത്. ഈ അതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ച ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ, 2010ൽ, 'മുകളിൽ ഒരു മാറ്റത്തിന് സമയമായിരിക്കാം' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ പ്രണബ് സംസാരിച്ചുവെന്നാണ് സോണിയ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

ഈ വാക്കുകളെ പ്രണബ് മുഖർജിയുടെ ദീർഘകാലത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി മോഹത്തിന്റെ സൂചനയായിട്ടാണ് താൻ മനസ്സിലാക്കിയതെന്നും സോണിയ എഴുതുന്നു.

പ്രണബിന്റെ ഈ പരാമർശം തന്നെ ഞെട്ടിച്ചുവെന്നും സോണിയ പറയുന്നു. എന്നാൽ ആ സമയത്ത് വിഷയം കൂടുതൽ വഷളാക്കാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. വളരെ സൗമ്യമായി സംഭാഷണത്തിന്റെ ദിശ മാറ്റി. തന്റെ മറുപടിയിൽ പ്രണബിന് നിരാശ തോന്നിയിട്ടുണ്ടാകാമെങ്കിലും പിന്നീട് ഒരിക്കലും ആ വിഷയം തന്റെ മുന്നിൽ പ്രശ്നമായി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നും സോണിയ ഓർത്തെടുക്കുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വെളിപ്പെടുത്തലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം അതിനപ്പുറമാണ്. അന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന മൻമോഹൻ സിങ്ങും കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷയായിരുന്ന സോണിയ ഗാന്ധിയും തമ്മിലുള്ള അധികാരബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും പുസ്തകത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

യു.പി.എ സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് യഥാർഥ അധികാരം സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ കൈകളിലായിരുന്നുവെന്ന വിമർശനങ്ങളെ അവർ തള്ളിക്കളയുന്നു. സർക്കാരിന്റെ ചുമതല മൻമോഹൻ സിങ്ങിനും പാർട്ടിയുടെ ചുമതല തനിക്കുമെന്നായിരുന്നു ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളുടെ വിഭജനം എന്നാണ് സോണിയ പറയുന്നത്.

പാർട്ടി അധ്യക്ഷ എന്ന നിലയിൽ പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദേശങ്ങളും നൽകാനും വിയോജിപ്പുകൾ അറിയിക്കാനും തനിക്ക് കഴിയുമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ തീരുമാനങ്ങളെയും പദവിയെയും മാനിക്കേണ്ടത് തന്റെ കടമയായിരുന്നു എന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിൽനിന്ന് ഔദ്യോഗിക ഫയലുകൾ വരുത്തി പരിശോധിച്ചുവെന്നും ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടുവെന്നുമുള്ള ആരോപണങ്ങളും സോണിയ നിഷേധിക്കുന്നുണ്ട്. അത്തരം ആരോപണങ്ങൾ തെറ്റാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിൽനിന്ന് ഫയലുകൾ തനിക്ക് കാണിച്ചുകൊടുത്തിട്ടില്ലെന്ന് അന്ന് തന്നെ ഔദ്യോഗികമായി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നുവെന്നും അവർ പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു.

ഇതിനിടെ, 2012ൽ കോൺഗ്രസ് പ്രണബ് മുഖർജിയെ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്ക് യു.പി.എയുടെ സ്ഥാനാർഥിയായി നാമനിർദേശം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രപതിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് രാഷ്ട്രപതിയായിരിക്കുമ്പോഴും പ്രണബിനെ സന്ദർശിച്ചിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറിവിനെയും രാഷ്ട്രീയ പരിചയത്തെയും എന്നും വിലമതിച്ചിരുന്നുവെന്നും സോണിയ ഓർക്കുന്നു.

പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിലേക്ക് ഒരിക്കൽ സ്വയം പരിഗണിക്കപ്പെടണമെന്ന് പ്രണബ് മുഖർജി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന രാഷ്ട്രീയ അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു പരാമർശം കൂടി നൽകുകയാണ് ഈ പുസ്തകം. എന്നാൽ പ്രണബ് നേരിട്ട് പ്രധാനമന്ത്രി പദം ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്നല്ല സോണിയ പറയുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളെ അത്തരമൊരു ആഗ്രഹത്തിന്റെ സൂചനയായാണ് താൻ വ്യാഖ്യാനിച്ചതെന്നാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

ഒരു കാലത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്ന രണ്ട് മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കിടയിൽ നടന്ന ആ സ്വകാര്യ സംഭാഷണം വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം പുറത്തുവരുമ്പോൾ, യു.പി.എ കാലത്തെ അധികാര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പല വശങ്ങളും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്.