അഫ്​ഗാൻ, മ്യാൻമർ, ശ്രീലങ്ക, ബംഗ്ലാദേശ്, പാകിസ്ഥാൻ, ഇപ്പോൾ നേപ്പാൾ: വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന കുഴപ്പങ്ങളും അസ്ഥിരതയുമുള്ള അയൽപക്കത്ത് ഇന്ത്യ എങ്ങനെ ശക്തവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഒരു ജനാധിപത്യ ശക്തിയായി തുടരുന്നു. സമീപകാലത്ത്, ദക്ഷിണേഷ്യ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ ഒരു കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ അയൽക്കാർ പ്രതിഷേധങ്ങളെത്തുടർന്നുള്ള ഭരണ മാറ്റങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 ന് ജനറൽ-ഇസഡ് പ്രക്ഷോഭം പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് നേപ്പാൾ അരാജകത്വത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തി .

കഷ്ടിച്ച് മൂന്നു ദിവസം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന പ്രതിഷേധത്തിലൂടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയെ അടിച്ചോടിക്കാൻ യുവാക്കൾ നയിച്ച ജെൻ സി പ്രക്ഷോഭത്തിനായി. അദ്ദേഹം ദുബായിലേക്ക് ഒളിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. ഏതൊരു രാജ്യത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതീകമാണ് പാർലമെന്റ് മന്ദിരം.

പ്രക്ഷോഭകർ അതിന് തീയിട്ട് നശിപ്പിച്ചതോടെ തന്നെ അവിടത്തെ ജനാധിപത്യ സർക്കാർ ചാരമായെന്ന് ലോകത്തിനു മുഴുവൻ സന്ദേശം നൽകി. അട്ടിമറിക്കു പിന്നിൽ അമേരിക്കയുടെ കരങ്ങളാണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നവർ അനവധിയാണ്. CIAയുടേയും ISIയുടേയും പങ്ക് സംശയിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. തീർച്ചയായും ഇത്തരം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് വൈദേശിക സഹായവും ഇടപെടലുമൊക്കെ സ്വാഭാവികമാണ്.

എന്നാൽ അതിനുള്ള കളമൊരുങ്ങിയത് അതത് രാജ്യങ്ങളിലാണ് എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം കൂടി ഉൾക്കൊള്ളണം. നേപ്പാളിൽ സംഭവിക്കുന്നത് ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ വളരെ 'സാധാരണ'മായി മാറിയിരിക്കുന്നു, ഭൂരാഷ്ട്രീയത്തെ അടുത്തറിയുന്നവരെ അത് ഇനി അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ, അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, സ്വേച്ഛാധിപത്യപരമായ അടിച്ചമർത്തലുകൾ, 'അഴിമതിക്കാരെ' പുറത്താക്കാനും ഉത്തരവാദിത്തം ആവശ്യപ്പെടുന്ന യുവാക്കൾ നയിക്കുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് അത്തരം ഭരണ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.

ഭരണമാറ്റം, അക്രമം, ജനാധിപത്യ തകർച്ച, സാമ്പത്തിക തിരിച്ചടി എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായ അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വിധേയരായ അയൽക്കാരിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായി, സ്ഥിരതയുള്ള ഒരു ജനാധിപത്യ ശക്തി എന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യ എല്ലാ കൊടുങ്കാറ്റുകളെയും അതിജീവിച്ചു. വലിപ്പം, ജനസംഖ്യ, പ്രാദേശിക, മത, സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ, ഭാഷാ വൈവിധ്യം എന്നിവയിൽ വിപുലമായ ഇന്ത്യ ശ്രദ്ധേയമായ ജനാധിപത്യ സ്ഥിരത നിലനിർത്തുകയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ അഭിമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥിരതയുള്ളതും പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമായ ഒരു ജനാധിപത്യം തുടരുന്നു, തുടർച്ചയായി മൂന്ന് തവണ അധികാരത്തിലിരുന്ന ഒരു ജനപ്രിയ പ്രധാനമന്ത്രി, സ്വതന്ത്ര മാധ്യമവും സ്വതന്ത്ര സോഷ്യൽ മീഡിയയും ഉണ്ട്. ഇന്ത്യ ആഭ്യന്തര സ്ഥിരത ആസ്വദിക്കുക മാത്രമല്ല, ആഗോള ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ നേതാവായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, പ്രതിരോധ ശക്തി, വൻ വിപണി എന്ന നിലയിൽ സാധ്യത എന്നിവ ലോകത്തെ ആകർഷിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, വിദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പിന്തുണയുള്ള ഭരണമാറ്റ പ്രവർത്തനങ്ങളോ അക്രമാസക്തമായ വൻ സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങളോ ഇന്ത്യ ഒരിക്കലും നേരിട്ടിട്ടില്ല എന്നല്ല.

19 യുവ പ്രതിഷേധക്കാരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ, വർഷങ്ങളിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ അടിച്ചമർത്തലുകളിലൊന്നായ പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ രാജി രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തപൂർ വസതിക്ക് തീയിട്ടു, മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാരായ പുഷ്പ കമാൽ ദഹൽ "പ്രചണ്ഡ", ഷേർ ബഹാദൂർ ദ്യൂബ എന്നിവരുടെ വീടുകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂന്ന് മന്ത്രിമാർ രാജിവയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി.

നേപ്പാൾ സർക്കാർ നിയോഗിച്ച രജിസ്ട്രേഷൻ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാത്ത ഫേസ്‌ബുക്ക്, ട്വിറ്റർ, യു ട്യൂബ് തുടങ്ങിയ 26 സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമങ്ങളെ സെപ്തംബർ നാലിന് നിരോധിച്ചതാണ് പ്രക്ഷോഭത്തിന് തിരികൊളുത്തിയത്. ഒരു സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അവിടെ പ്രചരിക്കുന്ന സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ അനുസരിക്കേണ്ടതല്ലേ എന്നൊരു നിർദ്ദോഷമായ ചോദ്യം ഇവിടെ ഉയരാം.

എന്നാൽ, രജിസ്ട്രേഷൻ എടുക്കുന്നവർ സർക്കാരിന്റെ നയപരിപാടികൾ വേണം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ എന്ന നിബന്ധനയും സർക്കാർ മുന്നോട്ടുവച്ചു. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതിയും മന്ത്രിമാരുടെയും അവരുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും ധൂർത്തും മറ്റും വാട്സ്‌ ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലൂടെയും മറ്റും നേപ്പാളിലെ യുവാക്കൾ പങ്കുവച്ചിരുന്നു. തൊഴിലില്ലായ്മയും ദാരിദ്ര്യ‌വും രാജ്യത്ത് കൊടികുത്തി വാഴുന്നത് സർക്കാരിന്റെ കൊടിയ അഴിമതി കാരണമാണെന്ന നി​ഗമനത്തിലാണ് സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയിരുന്നത്.

ഇത് ബോദ്ധ്യപ്പെട്ട സർക്കാർ തങ്ങളുടെ വികൃത മുഖം പുറത്ത് വരും, അതുകൊണ്ട് അത് തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് 26 സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമങ്ങളെ ഒറ്റയടിക്ക് തടഞ്ഞത്. അങ്ങനെ കണ്ണിൽ ഇരുട്ടു കയറിയപ്പോഴാണ് യുവാക്കൾ അധികാരി വർഗത്തിന്റെ അഴിമതി, സ്വജനപക്ഷപാതം, ധൂർത്ത്, നെപ്പോ മക്കൾ പ്രേമം തുടങ്ങിയവയ്ക്കെതിരെ തെരുവിലിറങ്ങിയത്.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ കാര്യത്തിൽ, ഭരണമാറ്റം സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നും ആഭ്യന്തര അധികാര പോരാട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും മാത്രമല്ല, 2021 ൽ യുഎസ് സൈന്യം പിൻവാങ്ങിയതിൽ നിന്നും ഉടലെടുത്തു, അതിന്റെ ഫലമായി താലിബാൻ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, മ്യാൻമറിലെ സൈന്യം ഒരു അട്ടിമറി നടത്തുകയും ജനപ്രിയ നേതാവ് ഓങ് സാൻ സൂകിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരിനെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.

2020 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 2015 നെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ വോട്ടുകൾ നേടി വീണ്ടും വിജയിച്ചതിന് ശേഷം നാഷണൽ ലീഗ് ഫോർ ഡെമോക്രസി (NLD) സർക്കാരിനെ നിയമ വിരുദ്ധമായി അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. സൈന്യം നടത്തിയ അട്ടിമറിയിൽ ഓങ് സൂകി ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.

വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ, രാജ്യവ്യാപകമായി വൻതോതിലുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളും പണിമുടക്കുകളും സിവിൽ നിയമ ലംഘനങ്ങളും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു, അത് 'വസന്ത വിപ്ലവം' ആയി പരിണമിച്ചു. നേപ്പാളിലെന്നപോലെ, ഈ വസന്ത വിപ്ലവത്തിനും നേതൃത്വം നൽകിയത് ജനറൽ ഇസഡ് ആയിരുന്നു. സൂ കിയെ മോചിപ്പിക്കണമെന്നും ജനാധിപത്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഈ യുവാക്കളും സിവിൽ സർവീസുകാരും രംഗത്തെത്തി.

എന്നിരുന്നാലും, പ്രക്ഷോഭം അടിച്ചമർത്താൻ സൈനിക ഭരണകൂടം ക്രൂരമായ ബലപ്രയോഗം നടത്തുകയും 1,500-ലധികം ആളുകളെ കൊല്ലുകയും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നേതാക്കൾക്ക് അധികാരം കൈമാറുന്നതിനുമുമ്പ് അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളായി സൈന്യം മ്യാൻമർ ഭരിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സൂ കിയെ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയതോടെ, മ്യാൻമറിൽ ജനാധിപത്യമോ സാധാരണ നിലയോ തിരിച്ചെത്തിയിട്ടില്ല.

സമാനമായ അട്ടിമറികളാണ് ശ്രീലങ്കയിലും ബംഗ്ളാദേശിലും പാകിസ്ഥാനിലുമൊക്കെ നടന്നത്. ഇവിടെയെല്ലാം പൊതുവായി ഉണ്ടായിരുന്ന രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ കൊടിയ അഴിമതിയും,​ കടുത്ത സാമ്പത്തിക തകർച്ചയുമാണ്. പെട്രോളിനും മരുന്നിനും ഭക്ഷണത്തിനുമൊക്കെ തീവില ആയപ്പോഴാണ് ശ്രീലങ്കയിൽ രാജപക്‌സെക്കെതിരെ ജനം തെരുവിലിറങ്ങിയത്.

സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി, കുതിച്ചുയരുന്ന കടം, നികുതി ഇളവുകൾ, കോവിഡ്, പരാജയപ്പെട്ട ജൈവകൃഷി നയം, ഇന്ധന ക്ഷാമം, ഭക്ഷ്യ-ഔഷധ ക്ഷാമം, വിദേശനാണ്യ ശേഖരത്തിലെ കുറവ്, പണപ്പെരുപ്പം 70 ശതമാനമായി വർദ്ധിച്ചത് എന്നിവയാണ് 2022 ഏപ്രിലിൽ ശ്രീലങ്കയുടെ ആദ്യത്തെ സോവറിൻ ഡിഫോൾട്ടിലേക്ക് നയിച്ചത്.

2022 ജൂലൈയിൽ ശ്രീലങ്കയിൽ കലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. പ്രതിഷേധക്കാർ, കൂടുതലും യുവാക്കൾ, പ്രസിഡന്റ് ഗോതബയ രാജപക്‌സെയുടെ കൊളംബോയിലെ ഔദ്യോഗിക വസതിയിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി, അദ്ദേഹം സുരക്ഷിത സ്ഥാനത്തേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. ആ ദിവസം തന്നെ പ്രധാനമന്ത്രി റനിൽ വിക്രമസിംഗെയുടെ സ്വകാര്യ വസതിക്ക് തീയിട്ടു.

ഇനി പാക്കിന്റെ കാര്യം പറഞ്ഞാൽ, ക്രിക്കറ്റ് താരവും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായി മാറിയ മുൻ പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായ ഇമ്രാൻ ഖാനെ 2022 ഏപ്രിലിൽ ഒരു അവിശ്വാസ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. സാമ്പത്തിക ദുരുപയോഗ ആരോപണങ്ങളും പാകിസ്ഥാന്റെ യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരിയായ പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യവുമായുള്ള തർക്കവും ഇതിനിടയിലായിരുന്നു.

ഭരണമാറ്റത്തിനുള്ള ഗൂഢാലോചന അമേരിക്ക ആസൂത്രണം ചെയ്തതായി ഇമ്രാൻ ഖാൻ പരസ്യമായി ആരോപിച്ചിരുന്നു . ഭരണത്തിലെ സൈനിക ഇടപെടൽ തടയാൻ ഖാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, ഇത് സൈന്യത്തിന് അനുകൂലമായിരുന്നില്ല. 2022 മെയ് മാസത്തിൽ, ഇമ്രാൻ ഖാൻ ഒരു ആസാദി മാർച്ചിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

ആയിരക്കണക്കിന് പാകിസ്ഥാൻ തെഹ്രീക്-ഇ-ഇൻസാഫ് (പിടിഐ) അനുയായികളെ ഇസ്ലാമാബാദിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു. പ്രതിഷേധങ്ങൾ അക്രമാസക്തമാവുകയും പോലീസ് അവരെ ക്രൂരമായി അടിച്ചമർത്തുകയും ചെയ്തു. ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് സൈന്യത്തിന്റെ പിന്തുണയുള്ള പ്രധാനമന്ത്രിയായപ്പോൾ, 2023 മെയ് മാസത്തിൽ ഇമ്രാൻ ഖാൻ അറസ്റ്റിലായി.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറസ്റ്റ് രാജ്യവ്യാപകമായ കലാപങ്ങൾക്ക് കാരണമായി, സൈനിക സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ. അഴിമതി കേസുകളിൽ ഇമ്രാൻ ഖാൻ ഇപ്പോഴും ജയിലിലാണ്. പ്രഹസനകരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്ക് ശേഷം അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത പാകിസ്ഥാനിലെ സൈനിക പിന്തുണയുള്ള സർക്കാർ, ബലൂചിസ്ഥാനിലെ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ പിഴിഞ്ഞ് കോടിക്കണക്കിന് സമ്പാദിക്കാനും യുഎസുമായി ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു, ബലൂച് ജനതയെ സൈന്യം പീഡിപ്പിക്കുകയും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു.

പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യത്തിന്റെ തന്നെ സംരക്ഷണത്തിലായിരുന്ന പാകിസ്ഥാൻ താലിബാൻ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്ഥാനിൽ കലാപം സൃഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് ഇപ്പോൾ. പാകിസ്ഥാൻ ഒരിക്കലും രാഷ്ട്രീയമായി സ്ഥിരതയുള്ളതും സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ടതുമായ ഒരു രാഷ്ട്രമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, ഇമ്രാൻ ഖാൻ സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിക്കുന്നത് സാധാരണ പാകിസ്ഥാൻ ജനതയ്ക്ക് വലിയ ഗുണം ചെയ്തിട്ടില്ല. അവരുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ഇപ്പോഴും തകർച്ചയിലാണ്, ഇസ്ലാമാബാദ് ഇപ്പോഴും IMF ന്റെ വായ്പാ സഹായത്തിലാണ് ശ്വസിക്കുന്നത്, ബലൂചികളായാലും പഷ്തൂണുകളായാലും PTI പിന്തുണക്കാരായാലും സൈന്യം ഇപ്പോഴും സ്വന്തം സിവിലിയന്മാരെ ആക്രമിക്കുന്നത് സ്ഥിരമാണ്.