അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രയേലിനും കടുത്ത മുന്നറിയിപ്പുമായി ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് മൊജ്തബ ഖമനെയി. ഇറാനെതിരെ വീണ്ടും സൈനിക ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ തിരിച്ചടി ഒരു പ്രത്യേക ഭൂപ്രദേശത്ത് ഒതുങ്ങില്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ പ്രഖ്യാപനം. അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രയേലിന്റെയും ഭൗതികവും സാമ്പത്തികവുമായ ആസ്തികൾ ഉൾപ്പെടെ ലക്ഷ്യമിടാൻ സൈന്യത്തിന് നിർദേശം നൽകിയതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വീണ്ടും യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാകുന്നതിനിടെയാണ് ഈ മുന്നറിയിപ്പ് പുറത്തുവരുന്നത്.

ഒക്ടോബർ 31-ന് മുതിർന്ന സൈനിക മേധാവികളുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിലാണ് മൊജ്തബ ഖമനെയി പുതിയ നിർദേശങ്ങൾ നൽകിയത്. ഇറാന്റെ സൈനിക മേധാവികളായ അലി അബ്ദൊല്ലാഹി, അമീർ ഹതാമി, അഹ്മദ് വാഹിദി എന്നിവരും യോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ശത്രുക്കളുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് വീണ്ടും സൈനികമോ ഭീകരാക്രമണമോ ഉണ്ടായാൽ അതിന്റെ സമയവും അവസാനവും തീരുമാനിക്കുന്നത് ഇറാൻ തന്നെയായിരിക്കുമെന്നാണ് ഖമനെയിയുടെ പ്രസ്താവന. ഏത് തരത്തിലുള്ള ഭീഷണിയെയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിരുകളില്ലാതെ നേരിടാൻ സൈന്യം തയ്യാറാകണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട മറ്റൊരു കാര്യം മൊജ്തബ ഖമനെയി അധികാരത്തിലെത്തിയതിനുശേഷം പൊതുവേദികളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്നതാണ്. ഫെബ്രുവരി 28-ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാനെതിരെ ആക്രമണം ആരംഭിച്ച ആദ്യദിവസം തന്നെ പിതാവ് ആയത്തുല്ല അലി ഖമനെയി കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നാലെയാണ് മൊജ്തബ ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവായി ചുമതലയേറ്റത്. ആദ്യ ആക്രമണത്തിൽ മൊജ്തബയ്ക്കും പരിക്കേറ്റതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ സൈനിക മേധാവികളുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നതോടെ ഇറാന്റെ സൈനിക തയ്യാറെടുപ്പുകൾ വീണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

ഫെബ്രുവരി 28-ന് ആരംഭിച്ച യുദ്ധം പശ്ചിമേഷ്യയുടെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാന്റെ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളും തന്ത്രപ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങളും ലക്ഷ്യമിട്ട് ആക്രമണം നടത്തിയപ്പോൾ ഇറാനും ശക്തമായ തിരിച്ചടി നൽകി. ഇസ്രയേലിനെയും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക താവളങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇറാൻ മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഉപയോഗിച്ചു. ഗൾഫ് മേഖലയിലെ സുരക്ഷയും എണ്ണവ്യാപാരവും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതവും ഇതോടെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി.

ഇപ്പോഴത്തെ സംഘർഷത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണായകമായ മേഖല ഹോർമുസ് കടലിടുക്കാണ്. ലോകത്തെ എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെ ഏകദേശം അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോകുന്ന ഈ സമുദ്രപാത ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള തന്ത്രപ്രധാന മേഖലയാണ്. കപ്പൽ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ അമേരിക്കയ്ക്കും മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്കും സാമ്പത്തിക സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കാനാണ് ഇറാന്റെ നീക്കമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഒക്ടോബർ 28-ന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ പുറത്തേക്കുപോയ എണ്ണക്കപ്പലിന് നേരെയും ഒക്ടോബർ 30-ന് ലവാൻ ദ്വീപിന് സമീപം മറ്റൊരു കപ്പലിന് നേരെയും ആക്രമണമുണ്ടായതായി സമുദ്രസുരക്ഷാ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര എണ്ണവിപണിയിലും ആശങ്ക വർധിക്കുകയാണ്. എണ്ണവില ഉയരുന്നത് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇറക്കുമതി രാജ്യങ്ങളെ നേരിട്ട് ബാധിക്കും. ഇന്ധനവില, ഗതാഗതച്ചെലവ്, ചരക്കുനീക്കം എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരം സംഘർഷങ്ങളുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കേവലം സൈനിക പ്രശ്നമല്ല, ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

എന്നാൽ യുദ്ധം വീണ്ടും ആരംഭിക്കാതിരിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങളും ഒരേസമയം നടക്കുന്നുണ്ട്. ഖത്തറാണ് ഇപ്പോൾ പ്രധാന മധ്യസ്ഥരിൽ ഒരാൾ. ഒക്ടോബർ 30-ന് ഇറാനിൽ ഖത്തർ പ്രതിനിധികൾ നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്ക് പിന്നാലെ ഒക്ടോബർ 31-നും ദോഹയിൽ ചർച്ചകൾ തുടർന്നു. അമേരിക്കൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാൻസ് ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ മേധാവി മൊഹ്സെൻ റെസായിക്ക് കത്തയച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. അമേരിക്കയുമായി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ഇതുവരെ ധാരണയായിട്ടില്ലെങ്കിലും ഖത്തർ വഴി പരോക്ഷ ചർച്ചകൾ തുടരുകയാണ്.

ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കുന്നത് അമേരിക്ക ഇറാന്റെ നിബന്ധനകൾ അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെ നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് സാധ്യതയില്ലെന്നാണ്. വെടിനിർത്തൽ, ഉപരോധങ്ങൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതം, ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രം. അതേസമയം പുതിയൊരു അമേരിക്കൻ ആക്രമണം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയും പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. നവംബർ 3-ന് നടക്കുന്ന അമേരിക്കൻ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള സാഹചര്യം യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതിയെ ബാധിച്ചേക്കാമെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്.

ഇതിനിടെ ഇസ്രയേലിൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പും വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ഒക്ടോബർ 27-നായിരുന്നു ഇസ്രയേലിലെ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ ലിക്കുഡ് പാർട്ടിയും മുൻ സൈനിക മേധാവി ഗാദി ഐസൻകോട്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിപക്ഷ ചേരിയും തമ്മിലായിരുന്നു പ്രധാന മത്സരം. ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധം, ഗാസയിലെ സംഘർഷം, ലെബനനിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം എന്നിവയെല്ലാം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിർണായക ചർച്ചാവിഷയങ്ങളായിരുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് പിന്നാലെ പുറത്തുവന്ന ആദ്യ സീറ്റ് കണക്കുകൾ പ്രകാരം നെതന്യാഹുവിന്റെ സഖ്യത്തിന് 120 അംഗ പാർലമെന്റിൽ 53 സീറ്റുകളാണ് ലഭിക്കുമെന്നാണ് പ്രവചനം. ഗാദി ഐസൻകോട്ടിന്റെ പ്രതിപക്ഷ ചേരിക്ക് 48 സീറ്റുകളും അറബ് പാർട്ടികൾക്ക് 19 സീറ്റുകളും ലഭിക്കുമെന്നായിരുന്നു ആദ്യ കണക്കുകൾ. എന്നാൽ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ ആവശ്യമായത് 61 സീറ്റുകളാണ്. അതായത് നെതന്യാഹുവിന്റെ മുന്നണിക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ഉറപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അന്തിമ ഫലവും തുടർന്നുള്ള സഖ്യചർച്ചകളും ഇസ്രയേലിന്റെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം തീരുമാനിക്കും.

ഇതോടെ ഇസ്രയേലിൽ അടുത്ത സർക്കാർ ആരുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരിക്കും എന്നതിൽ അനിശ്ചിതത്വം തുടരുകയാണ്. നെതന്യാഹുവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവി മാത്രമല്ല, ഇറാനെതിരായ ഇസ്രയേലിന്റെ തുടർനയവും ഇതോടെ ചർച്ചയാകുന്നു. ഇറാന്റെ ഭരണകൂടത്തെ താഴെയിറക്കാനുള്ള ചരിത്രപരമായ അവസരമാണിതെന്ന് നെതന്യാഹു നേരത്തെ പറഞ്ഞിരുന്നു. അതേസമയം പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ നിലപാടുകളും പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരണത്തിലെ സഖ്യസാധ്യതകളും ഇറാൻ വിഷയത്തിൽ ഇസ്രയേൽ സ്വീകരിക്കുന്ന സമീപനത്തെ സ്വാധീനിച്ചേക്കാം.

അമേരിക്കയിലും രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാവിയെ ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്. നവംബർ 3-ന് നടക്കുന്ന ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് പിന്നാലെ കോൺഗ്രസിലെ ശക്തിസന്തുലിതാവസ്ഥ മാറിയാൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയങ്ങൾക്കും രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദമുണ്ടാകാം. ഇറാനെതിരായ സൈനിക നടപടികൾ അമേരിക്കൻ ജനതയ്ക്കിടയിലും സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ യുദ്ധം തുടരണമോ നയതന്ത്ര പരിഹാരത്തിലേക്ക് നീങ്ങണമോ എന്നത് വലിയ ചർച്ചയാണ്. അതിനാൽ ഇസ്രയേലിലെയും അമേരിക്കയിലെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഇതിനിടയിലാണ് യെമനിലെ ഹൂതി വിമതരുടെ ആക്രമണങ്ങൾ മറ്റൊരു യുദ്ധമുഖമായി മാറുന്നത്. ഒക്ടോബർ 31-ന് യെമനിലെ ഏദൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് നേരെ ഹൂതികൾ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. യെമൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ കൊട്ടാരവും ലക്ഷ്യമിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. യെമനിലെ സർക്കാർ അനുകൂല സേനയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം ശക്തമാകുന്നതിനിടെയാണ് ഈ സംഭവങ്ങൾ. സൗദി അറേബ്യയുടെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ ഒക്ടോബർ 30, 31 തീയതികളിൽ നിരവധി ഡ്രോണുകൾ തടഞ്ഞതായും സൗദി സൈനിക വക്താവ് അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഹൂതികളുടെ നീക്കങ്ങൾ യെമനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല എന്നതാണ് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ആശങ്ക. ചെങ്കടൽ, ബാബ് അൽ മന്ദബ് കടലിടുക്ക് തുടങ്ങിയ പ്രധാന സമുദ്രപാതകളിലെ ഹൂതികളുടെ സാന്നിധ്യം അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന് വലിയ ഭീഷണിയാണ്. ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള സായുധസംഘടനയായ ഹൂതികൾ കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങിയാൽ സംഘർഷത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വർധിക്കാം. അതേസമയം ഹൂതികളുടെ ഓരോ ആക്രമണവും ഇറാൻ നേരിട്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണെന്ന് കരുതാനാവില്ല. യെമനിലെ ആഭ്യന്തര അധികാരപോരാട്ടത്തിനും സ്വന്തം സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഹൂതികൾ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഇപ്പോൾ ഒരേസമയം പല യുദ്ധമുഖങ്ങളാണ് തുറന്നുകിടക്കുന്നത്. ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം, ഇസ്രയേലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽ ഗതാഗത പ്രതിസന്ധി, യെമനിലെ ഹൂതി ആക്രമണങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു ഭാഗത്ത് നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ നടക്കുമ്പോൾ മറുഭാഗത്ത് സൈനിക തയ്യാറെടുപ്പുകളും ആക്രമണങ്ങളും തുടരുകയാണ്.

ഇനി നിർണായകമാകുന്നത് നവംബർ ആദ്യവാരത്തിലെ സംഭവവികാസങ്ങളാണ്. അമേരിക്കൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള ട്രംപിന്റെ തീരുമാനം, ഇസ്രയേലിലെ സർക്കാർ രൂപീകരണം, ഇറാന്റെ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ, ഖത്തർ വഴിയുള്ള സമാധാന ചർച്ചകൾ എന്നിവയാണ് യുദ്ധത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം നിർണയിക്കുക. ഇറാനെതിരെ വീണ്ടും ആക്രമണമുണ്ടായാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലും ഗൾഫ് മേഖലയിലും കൂടുതൽ സംഘർഷമുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം പശ്ചിമേഷ്യയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല, ലോകത്തിന്റെ എണ്ണവിപണിയെയും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെയും ബാധിക്കും.

അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാനെതിരെ വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തുമോ? മൊജ്തബ ഖമനെയിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ് യഥാർത്ഥ സൈനിക നീക്കത്തിലേക്ക് മാറുമോ? ഹൂതികളുടെ ആക്രമണങ്ങൾ പുതിയൊരു യുദ്ധമുഖം തുറക്കുമോ? അതോ ഖത്തർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ നയതന്ത്ര ഇടപെടലിലൂടെ സമാധാനത്തിലേക്ക് വഴിതുറക്കുമോ? പശ്ചിമേഷ്യ ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരമാണ്.