അമേരിക്കൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കനത്ത തിരിച്ചടി നേരിട്ടിരിക്കുകയാണ് ഡോണൾഡ് ട്രംപും റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയും. കോൺഗ്രസിന്റെ ഇരുസഭകളിലും ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതോടെ ട്രംപിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾക്ക് ഇനി കൂടുതൽ പ്രതിരോധം നേരിടേണ്ടിവരും. ഇതിനിടയിലാണ് ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം വീണ്ടും ശക്തമാക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ ചർച്ചയാകുന്നത്. അടുത്ത ആഴ്ച ഫിലിപ്പീൻസിലെ മനിലയിൽ നടക്കുന്ന ആസിയാൻ ഉച്ചകോടിക്കിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും ഡോണൾഡ് ട്രംപും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയേക്കുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. അമേരിക്കൻ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് ശേഷമുള്ള ഇരുവരുടെയും ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ചയായിരിക്കും ഇത്. അങ്ങനെയൊരു കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നാൽ അതിന് വലിയ രാഷ്ട്രീയ, നയതന്ത്ര പ്രാധാന്യമുണ്ടാകും.

മോദിയും ട്രംപും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പരിശോധിച്ചാൽ വ്യക്തിപരമായ സൗഹൃദത്തിന്റെ ചില പരസ്യപ്രകടനങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും ഭാഗത്തുനിന്നും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 'ഹൗഡി മോദി', 'നമസ്തേ ട്രംപ്' തുടങ്ങിയ വേദികളിലൂടെ ഇരുനേതാക്കളും പരസ്പര അടുപ്പം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ വ്യക്തിപരമായ സൗഹൃദം മാത്രം ഇന്ത്യ-അമേരിക്ക ബന്ധത്തെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ പര്യാപ്തമായിരുന്നില്ല. വ്യാപാര തീരുവ, റഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ത്യയുടെ എണ്ണ ഇറക്കുമതി, വിസ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടായി. പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ ഉയർന്ന തീരുവ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ വലിയ സമ്മർദമുണ്ടാക്കി. പിന്നീട് വ്യാപാര ധാരണയുടെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ തീരുവ 50 ശതമാനത്തിൽനിന്ന് 18 ശതമാനമായി കുറയ്ക്കുന്ന ധാരണയുണ്ടായെങ്കിലും വ്യാപാര കരാറിലെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

ഇവിടെയാണ് അമേരിക്കയിലെ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രധാനമാകുന്നത്. ട്രംപിന്റെ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിക്ക് നേരിട്ട തിരിച്ചടിയോടെ അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിൽ ഡെമോക്രാറ്റുകളുടെ സ്വാധീനം വർധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇതോടെ ട്രംപിന്റെ നയങ്ങൾക്കെതിരെ കൂടുതൽ പരിശോധനയും രാഷ്ട്രീയ എതിർപ്പും ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റിന്റെ അധികാരങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. വിദേശനയം, താരിഫ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള വൈറ്റ് ഹൗസിന്റെ അധികാരം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ ഇനി ഓരോ തീരുമാനവും രാഷ്ട്രീയമായും നിയമനിർമാണപരമായും കൂടുതൽ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യയുൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് അമേരിക്കയുമായുള്ള ചർച്ചകളിൽ പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറന്നേക്കാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയം വ്യാപാര കരാറാണ്. അമേരിക്കയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ കയറ്റുമതിക്ക് താരിഫ് ഇളവുകൾ ലഭിക്കണമെന്നത് ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന ആവശ്യമാണ്. അതോടൊപ്പം വിസ നിയന്ത്രണങ്ങളും ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിർണായകമാണ്. അമേരിക്കയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാരെയും പുതിയതായി അമേരിക്കയിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും ബാധിക്കുന്ന വിഷയമാണിത്. വ്യാപാര ധാരണയുടെ ഭാഗമായി അമേരിക്കയിൽനിന്നുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഇറക്കുമതി വർധിപ്പിക്കാമെന്ന ഉറപ്പും ഇന്ത്യ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അതിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിക്കേണ്ട ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മോദി-ട്രംപ് കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നാൽ വ്യാപാര ചർച്ചകൾക്ക് പുതിയ വേഗം ലഭിക്കുമോ എന്നതാണ് എല്ലാവരും ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.

ഇനി മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയം റഷ്യയിൽനിന്നുള്ള ഇന്ത്യയുടെ എണ്ണ ഇറക്കുമതിയാണ്. റഷ്യയിൽനിന്ന് കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് എണ്ണ വാങ്ങാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തീരുമാനം അമേരിക്കയുടെ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. റഷ്യയുടെ യുദ്ധസാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിന് ഇന്ത്യയുടെ എണ്ണവാങ്ങൽ സഹായിക്കുന്നുവെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ വാദം. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് വ്യത്യസ്തമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ ഊർജസുരക്ഷയും ജനങ്ങൾക്ക് താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ ഇന്ധനം ലഭിക്കേണ്ടതുമാണ് ഇന്ത്യയുടെ മുൻഗണന. ഈ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇളവ് നൽകാൻ ട്രംപ് തയ്യാറാകുമോ എന്നതും നിർണായകമാണ്. എന്നാൽ റഷ്യൻ എണ്ണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അമേരിക്കൻ നിയമത്തിന് ഇരുപാർട്ടികളുടെയും പിന്തുണയുള്ളതിനാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തിരിച്ചടി മാത്രം ഈ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അനുകൂലമായ മാറ്റമുണ്ടാക്കുമെന്ന് കരുതാനാവില്ല.

അതേസമയം ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ട്രംപിന്റെ ഭരണകൂടവുമായി മാത്രം ബന്ധം നിലനിർത്താതെ ഡെമോക്രാറ്റിക് നേതാക്കളുമായും അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസുമായും ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കത്തിലാണ് ഇന്ത്യ. വ്യാപാരം, കുടിയേറ്റം, ഊർജം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുപാർട്ടികളുടെയും പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. അമേരിക്കയിൽ ഏത് പാർട്ടി അധികാരത്തിലെത്തിയാലും ഇന്ത്യയുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സാഹചര്യം തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാനാണ് ന്യൂഡൽഹിയുടെ ശ്രമം.

ഇതിനിടയിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം കൂടിയുണ്ട്. അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇന്ത്യയുടെ സഹകരണം ആവശ്യമായ മേഖലകൾ നിരവധിയാണ്. ചൈനയുടെ വളർച്ച, ഇൻഡോ-പസഫിക് മേഖലയിലെ സുരക്ഷ, പ്രതിരോധ സഹകരണം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ആഗോള വ്യാപാരം തുടങ്ങി പല വിഷയങ്ങളിലും ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നത് അമേരിക്കയ്ക്കും ഗുണകരമല്ല. മനിലയിലെ ആസിയാൻ ഉച്ചകോടിക്കിടെ ക്വാഡ് നേതാക്കളുടെ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കും സാധ്യതയുണ്ടെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇന്ത്യ, അമേരിക്ക, ജപ്പാൻ, ഓസ്ട്രേലിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ക്വാഡ് കൂട്ടായ്മയുടെ നേതാക്കൾ ഒരുമിച്ചെത്തുന്നതും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രധാനമാണ്.

അപ്പോൾ മോദിയും ട്രംപും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ എന്തായിരിക്കും സംഭവിക്കുക? ട്രംപ് ഇന്ത്യയോട് കൂടുതൽ സൗഹൃദപരമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുമോ? വ്യാപാര തീരുവയിൽ വീണ്ടും ഇളവുകൾ നൽകുമോ? വിസ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ആവശ്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമോ? റഷ്യൻ എണ്ണയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടിനോട് കൂടുതൽ സഹിഷ്ണുത കാണിക്കുമോ? ഇതിനെല്ലാം ഇപ്പോൾ വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തോടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ചർച്ചകൾക്കായി പുതിയൊരു സാഹചര്യം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമാണ്.

ഒരിക്കൽ മോദിയെ തന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായി വിശേഷിപ്പിച്ച ട്രംപിന് ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ കാണേണ്ട സാഹചര്യമാണോ? തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ തിരിച്ചടിക്ക് പിന്നാലെ ട്രംപിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുമോ? അതോ പഴയ കടുത്ത നിലപാടുകൾ തന്നെ തുടരുമോ? മനിലയിലെ കൂടിക്കാഴ്ചയും അതിനുശേഷമുള്ള തീരുമാനങ്ങളുമാകും ഇതിന് ഉത്തരം നൽകുക. അമേരിക്കയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തിരിച്ചടിയുണ്ടായെങ്കിലും ഇന്ത്യയുടെ മുന്നിലുള്ള നയതന്ത്ര അവസരങ്ങൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഇനി മോദിയുടെ നീക്കങ്ങൾ എന്തായിരിക്കുമെന്നാണ് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.