ദീപാവലിയെക്കുറിച്ച്‌ ഏറെ ഐതിഹ്യങ്ങള്‍ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും നരകാസുര വധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യത്തിനാണ്‌ ഏറെ പ്രചാരം. അസുരരാജാവായിരുന്ന നരകന്‍ അതി ക്രൂരനായിരുന്നു. പതിനായിരം കന്യകമാരെ ആ ദുഷ്‌ടന്‍ കാരാഗൃഹത്തിലടച്ചു. മാനവരെ മുഴുവന്‍ കഷ്‌ടപ്പെടുത്തി. ഇന്ദ്രന്‍ പരാതികളുമായി ശ്രീകൃഷ്‌ണന്റെ അടുത്തെത്തി. സത്യഭാമയും നരകാസുരനെ വധിക്കണമെന്ന്‌ അദ്ദേഹത്തോട്‌ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ സത്യഭാമയേയും കൂട്ടി കൃഷ്‌ണന്‍ നരകാസുരനെ വധിക്കാനെത്തി. ഏറെ ചെറുത്തെങ്കിലും കൃഷ്‌ണതേജസിന്‌ മുന്നില്‍ പിടിച്ച്‌ നില്‍ക്കാന്‍ ആ ദുഷ്‌ടാത്മാവിന്‌ കഴിഞ്ഞില്ല. കൃഷ്‌ണന്‍ നരകാസുരനെ വധിച്ച്‌ കന്യകമാരെ മോചിപ്പിച്ചു. തുടര്‍ന്ന്‌ ദ്വാരകയിലെത്തിയ കൃഷ്‌ണന്‍ യുദ്ധക്ഷീണം തീര്‍ക്കാന്‍ എണ്ണതേച്ച്‌ കുളിച്ചു. പത്‌നിമാര്‍ നല്‍കിയ മധുരം കഴിച്ചു. പുരി വാസികള്‍ ദീപം കൊളുത്തി യുദ്ധവിജയം ആഘോഷിച്ചു. ക്ഷീരസമുദ്രത്തില്‍ നിന്ന്‌ വന്ന മഹാലക്ഷ്‌മി വിഷ്‌ണുവിനെ വരവേല്‍ക്കുന്ന ദിനമായി ദീപാവലിയെ ആഘോഷിക്കുന്നവരുമുണ്ട്‌. രാവണനിഗ്രഹത്തിന്‌ ശേഷം അയോധ്യയിലെത്തിയ സീതാരാമലക്ഷ്‌മണന്‍മാരെ വരവേല്‍ക്കുന്ന ദിനമായും ചിലര്‍ ദീപാവലിയെ കരുതുന്നു മഹാബലിയെ വാമനന്‍ പാതാളലോകത്തിന്റെ അധിപനായി വാഴിച്ച ദിവസമായും ദീപാവലിയെ ചിലര്‍ ആഘോഷിക്കുന്നു.