ക്യൂബയിൽ ആറ് പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ടു നിന്ന കാസ്ട്രോ യുഗം അവസാനിക്കുന്നു. ക്യൂ​ബ​യെ ഇ​നി നയിക്കുന്നത് കാ​സ്​​ട്രോ കു​ടും​ബ​ത്തി​നു പു​റ​ത്തു​ള്ള നേതാവായിരിക്കും. ആ​റു പ​തി​റ്റാ​ണ്ടി​നു​ശേ​ഷം ആ​ദ്യ​മാ​യാ​ണ്​ കാ​സ്​​ട്രോ കു​ടും​ബ​ത്തി​ല്‍​നി​ന്ന​ല്ലാ​ത്ത ഒ​രാ​ള്‍ ക്യൂബയിൽ നേ​താ​വാ​യെ​ത്തു​ന്ന​ത്. വൈ​സ്​ പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റ്​ മി​ഗ്വേ​ല്‍ ഡി​യാ​സ് കാ​ന​ലി​ന്​ (57) വ​ഴി മാ​റി​ക്കൊ​ടു​ത്താ​ണ്​ റൗൾ കാ​സ്​​ട്രോ (86) അ​ധി​കാ​ര​മൊ​ഴി​യു​ന്ന​ത്. വ്യാ​ഴാ​ഴ്​​ച​ തു​ട​ങ്ങു​ന്ന ക്യൂ​ബ​ന്‍ ദേ​ശീ​യ അ​സം​ബ്ലി​യി​ല്‍ കാ​ന​ലി​നെ പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റാ​യി പ്ര​ഖ്യാ​പി​ക്കും. പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റ്​ പ​ദം ഒ​ഴി​യു​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും 2021 വ​രെ റൗൾ കാസ്ട്രോ ​ പോ​ളി​റ്റ് ബ്യൂ​റോ​യു​ടെ തലപ്പത്തുണ്ടാകും. ഭ​ര​ണം നി​യ​ന്ത്രി​ക്കാ​നും അ​ധി​കാ​ര​മു​ണ്ടാ​കും.

പ​തി​റ്റാ​ണ്ടു​ക​ളാ​യി ശാ​സ്​​ത്ര സാങ്കേതിക രം​ഗം മാറ്റത്തിന്റെ പാ​ത​യി​ല്‍ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ ക്യൂബയിൽ മാറ്റമില്ലാത്തത് ഒന്നിന് മാത്രമായിരുന്നു കാ​സ്​​ട്രോ ഭ​ര​ണം. ആ ​ആ​ധി​കാ​ര​ത്തു​ട​ര്‍​ച്ച​ക്ക്​ അ​ടി​ത്ത​റ​യി​ട്ട ഫി​ദ​ല്‍ കാ​സ്​​ട്രോ മ​രി​ച്ചി​ട്ട്​ ര​ണ്ടു​വ​ര്‍​ഷം തി​ക​യു​ന്ന​തി​നിടെയാണ് ​ സ​ഹോ​ദ​ര​ന്‍ റൗൾ കാ​സ്​​​ട്രോ ഭ​ര​ണ​മൊ​ഴി​യു​ന്ന​ത്. 2008 ലാ​ണ്​ ഫി​ദ​ലി​ല്‍​നി​ന്ന്​ റൗൾ ഭ​ര​ണം പൂ​ര്‍​ണ​മാ​യി ഏറ്റെടുക്കുന്നത്. ഏ​കാ​ധി​പ​തി ഫു​ള്‍​ജെ​ന്‍​ഷ്യോ ബാ​റ്റി​സ്​​റ്റ​യെ പു​റ​ത്താ​ക്കി​യ​ശേ​ഷം കാ​സ്‌​ട്രോ കു​ടും​ബ​ത്തി​ല്‍​പെ​ടാ​ത്ത ര​ണ്ടു​പേ​ര്‍ ക്യൂ​ബ ഭ​രി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ട്. വി​പ്ല​വ​കാ​ല​ത്ത് ആ​റു​മാ​സം പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റാ​യി​രു​ന്ന മാ​നു​വ​ല്‍ യു​റു​റ്റി​യ, ഫി​ദ​ല്‍ കാ​സ്‌​ട്രോ പ്ര​ധാ​ന​മ​ന്ത്രി​യാ​യി​രു​ന്ന 1976 വ​രെ 17 വ​ര്‍​ഷം പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റാ​യി​രു​ന്ന ഓ​സ്‌​വാ​ള്‍​ഡോ ഡോ​ര്‍​ട്ടി​ക്കോ​സ് എ​ന്നി​വ​രാ​ണ​ത്.

ക​മ്യൂ​ണി​സ്​​റ്റ്​ പാ​ര്‍​ട്ടി​യു​ടെ ഉ​ന്ന​ത​നേ​തൃ​ത്വ​മാ​യ 14 അം​ഗ പോ​ളി​റ്റ് ബ്യൂ​റോ​യി​ല്‍ അം​ഗ​മാ​യി​രു​ന്ന മി​ഗ്വേ​ലി​നെ 2009ലാ​ണ് റൗൾ വി​ദ്യാ​ഭ്യാ​സ മ​ന്ത്രി​യാ​ക്കി​യ​ത്. 2013ല്‍ ​നാ​ഷ​ന​ല്‍ അ​സം​ബ്ലി അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ വൈ​സ് പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റാ​യി നി​യ​മി​ച്ചു. പൊ​തു​സ​മ്മേ​ള​ന​ങ്ങ​ളി​ല്‍ ​ഐപാ​ഡു​മാ​യി എത്താറുള്ള ഇ​ദ്ദേ​ഹം ഇ​ന്‍​റ​ര്‍​നെ​റ്റ്​ സെ​ന്‍​ഷ​ര്‍​ഷി​പ്പി​നെ വിമര്‍ശിച്ചിരുന്നു. ഒബാമയുടെ ഭ​ര​ണ​കാ​ല​ത്ത്​ യു.​എ​സു​മാ​യു​ള്ള ബ​ന്ധം മെ​ച്ച​പ്പെട്ടെങ്കിലും ഇ​പ്പോ​ഴ​ത്തെ യു.​എ​സ്​ പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റ്​ ഡോ​ണ​ള്‍​ഡ്​ ട്രം​പ്​ ഭീ​ഷ​ണി​യു​യ​ര്‍​ത്തു​ക​യാ​ണ്. ട്രം​പി​നെ മെ​രു​ക്കാ​ന്‍ മി​ഗ്വേ​ലി​ന്​ ആവുമയെന്നാണ്​ ക്യൂ​ബ ഉ​റ്റു​നോ​ക്കു​ന്ന​ത്. 2015ലെ ​ക്യൂ​ബ-​യു.​എ​സ്​ ക​രാ​റി​നെ വി​മ​ര്‍​ശി​ച്ച​യാ​ളാ​ണ്​ഇദ്ദേഹമെന്നതും ശ്രദ്ധേയം.

2008ല്‍ ​ക്യൂ​ബ​യി​ല്‍ വ​ള​രെ കു​റ​ച്ചു​പേ​ര്‍​ക്കേ സെ​ല്‍​ഫോ​ണു​ക​ളും കമ്പ്യൂട്ട​റു​ക​ളു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. കൂ​ടു​ത​ല്‍ പേ​രും സ്വ​കാ​ര്യ ചെ​റു​കി​ട ബി​സി​ന​സു​ക​ള്‍ ന​ട​ത്തി​യാ​ണ്​ ജീ​വി​തം പു​ല​ര്‍​ത്തി​യ​ത്.റൗൾ ഇൗ സമ്പ്രദായം ഉ​ട​ച്ചു ​വാര്‍​ത്തു. ഇ​ന്ന്​ ക്യൂ​ബ​യി​ല്‍ ആ​റു​ല​ക്ഷ​ത്തോ​ളം സ്വ​കാ​ര്യ സം​രം​ഭ​ക​രു​ണ്ട്. 50 ല​ക്ഷ​ത്തി​ലേ​റെ പേ​ര്‍​ക്ക്​ മൊബൈല്‍ ഫോ​ണു​ക​ളു​ണ്ട്. രാ​ജ്യ​ത്ത്​ വ​ലി​യ വി​മാ​ന​ത്താ​വ​ള​മു​ണ്ട്. റി​യ​ല്‍ എ​സ്​​റ്റേ​റ്റ്​ മേ​ഖ​ല​ക​ളി​ല്‍ അ​തി​കാ​യ​ന്‍​മാ​രു​ണ്ട്. ഇ​ന്‍​റ​​ര്‍​നെ​റ്റ്​ ഉ​പ​യോ​ഗ​വും വ്യാ​പ​ക​മാ​യി. വൈ​​​ഫൈ ഹോ​ട്​​സ്​​പോ​ട്ടു​ക​ളും യാ​ഥാ​ര്‍​ഥ്യ​മാ​യി. ഇൗ ​വ​ര്‍​ഷം ക്യൂ​ബ​യി​ലെ ആ​യി​ര​ക്ക​ണ​ക്കി​ന്​ വീ​ടു​ക​ളി​ല്‍ ഇ​ന്‍​റ​ര്‍​നെ​റ്റ്​ സം​വി​ധാ​നം എ​ത്തി. വി​ദേ​ശ​ക​ട​ങ്ങ​ള്‍ വീ​ട്ടി​ത്തു​ട​ങ്ങി.

2015ല്‍ ​ക്യൂ​ബ​യും യു.​എ​സും ത​മ്മി​ലു​ള്ള ന​യ​ത​ന്ത്ര​ബ​ന്ധം പു​നഃ​സ്​​ഥാ​പി​ച്ച​തോ​ടെ രാ​ജ്യ​​ത്തെ വി​നോ​ദ​സ​​ഞ്ചാ​രമേഖ​ല​യി​ല്‍​നി​ന്നു​ള്ള വ​രു​മാ​ന​വും വ​ര്‍​ധി​ച്ചു. എ​ന്നാ​ല്‍, ഇ​പ്പോ​ഴും സാ​മ്ബ​ത്തി​ക​നി​ല സു​സ്​​ഥി​ര​മ​ല്ല. വെ​നി​സ്വേ​ലസാമ്പത്തിക ​മാ​ന്ദ്യ​ത്തി​ലാ​യ​തോ​ടെ സ​ഹാ​യം നി​ല​ച്ചു. റ​ഷ്യ​യും ചൈ​ന​യും ഒ​പ്പ​മു​ള്ള​താ​ണ്​ ആ​കെ​യു​ള്ള ആ​ശ്വാ​സം. യൂ​റോ​പ്യ​ന്‍ യൂ​നി​യ​നും സ​ഹാ​യ​ വാ​ഗ്​​ദാ​ന​വു​മാ​യി മു​ന്നോ​ട്ടു​വ​ന്നി​ട്ടു​ണ്ട്. കാ​സ്​​ട്രോ​യു​ടെ കാ​ല​ത്തെ സാമ്പത്തിക നി​ല​യു​ടെ മെ​ല്ലെ​പ്പോ​ക്കു​ന​യ​ത്തി​ല്‍ ചി​ല​ര്‍​ക്കെ​ങ്കി​ലും അ​മ​ര്‍​ഷ​മു​​ണ്ട്. അ​ത്​ മാ​റു​മെ​ന്ന വി​ശ്വാ​സ​ത്തി​ലാ​ണ​വ​ര്‍. 1959ലെ ​വി​പ്ല​വ​ത്തി​ല്‍ പങ്കെ​ടു​ക്കാ​ത്ത​യാ​ളാ​ണ്​ പു​തി​യ പ്ര​സി​ഡ​ന്‍​റ്. സൈ​നി​ക സേ​വ​ന​വു​മ​നു​ഷ്​​ഠി​ച്ചി​ട്ടി​ല്ല. സ്​​പോ​ര്‍​ട്​​സി​നെ​യും സം​ഗീ​ത​ത്തെ​യും ജീ​വ​നു തു​ല്യം സ്​​നേ​ഹി​ക്കു​ന്ന മി​ഗ്വേ​ല്‍ എ​ന്‍​ജി​നീ​യ​റാ​ണ്. കാ​സ്​​ട്രോ തു​ട​ങ്ങി​വെ​ച്ച ഭ​ര​ണ​പ​രി​ഷ്​​ക​ര​ണ​ങ്ങ​ള്‍ ഇ​ദ്ദേ​ഹം അ​ട്ടി​മ​റി​ക്കി​ല്ലെ​ന്നാ​ണ്​ പൊ​തു​വി​ല​യി​രു​ത്ത​ല്‍.