അമേരിക്കയുടെ വാ​ഗ്ദാനം കേട്ട് എല്ലാവരും ഒന്ന് ഞെട്ടും. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് നിർണായക വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്ക് രണ്ട് കോടി ഡോളർ വരെ പ്രതിഫലം! വെറുമൊരു പണം വാഗ്ദാനം മാത്രമല്ല, വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ സുരക്ഷിതമായ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് താമസം മാറ്റാനുള്ള സൗകര്യവും അമേരിക്ക വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇറാന്റെ ആണവകേന്ദ്രങ്ങൾ, അവിടത്തെ ഉപകരണങ്ങൾ, ആണവശാസ്ത്രജ്ഞർ, മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളാണ് അമേരിക്ക തേടുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യവിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ ഇത്രയും വലിയ പ്രതിഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന് പുതിയൊരു മാനം കൂടി കൈവന്നിരിക്കുകയാണ്.

അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സെൻട്രൽ കമാൻഡാണ് നവംബർ ഏഴിന് ഈ പ്രഖ്യാപനം പുറത്തുവിട്ടത്. അമേരിക്കൻ വിദേശകാര്യ വകുപ്പിന്റെ 'റിവാർഡ്സ് ഫോർ ജസ്റ്റിസ്' പദ്ധതിയിലൂടെയാണ് പ്രതിഫലം നൽകുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങൾ, സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങൾ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജീവനക്കാർ, ഇവരുടെ നീക്കങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശ്വസനീയമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്കാണ് പ്രതിഫലം ലഭിക്കാൻ സാധ്യത. പരമാവധി രണ്ട് കോടി ഡോളർ വരെയാണ് വാഗ്ദാനം. അതായത് ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ ഏകദേശം 180 കോടിയിലധികം രൂപ. എന്നാൽ എല്ലാ വിവരങ്ങൾക്കും ഇത്രയും തുക ലഭിക്കുമെന്നല്ല പ്രഖ്യാപനം. പരമാവധി പ്രതിഫലത്തിനുള്ള കൃത്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങളും അമേരിക്ക ഇതുവരെ പരസ്യമാക്കിയിട്ടില്ല. വിവരദാതാക്കളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും താമസം മാറ്റുന്നതിനുമുള്ള സഹായവും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് അമേരിക്ക ഇപ്പോൾ ഇത്രയും വലിയ പ്രതിഫലം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്? അതിന് പിന്നിൽ ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളാണ്. ഇറാൻ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം 60 ശതമാനം വരെ ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ ഏജൻസിയുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ആണവായുധം നിർമിക്കാൻ ആവശ്യമായ ആയുധനിലവാരത്തിലുള്ള സമ്പുഷ്ടീകരണം 90 ശതമാനമാണ്. അതായത് 60 ശതമാനത്തിൽനിന്ന് 90 ശതമാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത് സാങ്കേതികമായി കൂടുതൽ ഉയർന്ന ഘട്ടമാണ്. എന്നാൽ 60 ശതമാനം സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം കൈവശമുണ്ടെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം ഒരു രാജ്യം ആണവായുധം നിർമിച്ചുവെന്ന് അർഥമില്ല.

ഇവിടെയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ ഏജൻസിയായ ഐഎഇഎയുടെ നിരീക്ഷണവും നിർണായകമാകുന്നത്. ഇറാൻ സുരക്ഷാ ബാധ്യതകൾ പാലിക്കാത്തതിനെത്തുടർന്ന് രാജ്യത്തെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില ഉപകരണങ്ങളുടെയും അവയുടെ ശേഖരത്തിന്റെയും സ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള തുടർച്ചയായ നിരീക്ഷണത്തിൽ വിടവുണ്ടായെന്നാണ് അമേരിക്ക ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സെൻട്രിഫ്യൂജുകളുടെ ഉൽപ്പാദനവും ശേഖരവും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പൂർണമായി ലഭ്യമല്ലെന്ന ആശങ്കയാണ് വാഷിങ്ടൺ ഉയർത്തുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇറാന്റെ ആണവശൃംഖലയെക്കുറിച്ച് അകത്തുനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ തേടുന്നത്.

അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് നേരത്തേ ഇറാന്റെ ആണവകേന്ദ്രങ്ങൾക്കെതിരായ സൈനികാക്രമണങ്ങൾ ആണവപദ്ധതിയെ തകർത്തുവെന്ന് പലവട്ടം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അതേ ആണവപദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ പ്രതിഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ് അമേരിക്ക. ഈ രണ്ട് നിലപാടുകൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യവും ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടുന്നുണ്ട്. ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും ഇറാന്റെ ആണവശേഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കേണ്ട സാഹചര്യം അമേരിക്കയ്ക്ക് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് ഈ നീക്കം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. എന്നാൽ പ്രതിഫല പ്രഖ്യാപനം മാത്രം പരിശോധിച്ച് ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി സുരക്ഷിതമായി തുടരുകയാണെന്നോ അമേരിക്കയുടെ ആക്രമണങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടെന്നോ നിഗമനം ചെയ്യാനാവില്ല.

ഇതിനിടെ ഇറാൻ-അമേരിക്ക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും തുടരുകയാണ്. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ചർച്ചകൾക്കുള്ള ശ്രമം നടക്കുന്നുണ്ട്. നവംബർ അഞ്ചിന് ഇറാൻ ആണവവിഷയത്തിൽ ഒരു നിർദേശം ഖത്തർ വഴി അമേരിക്കയ്ക്ക് കൈമാറിയതായി ഒരു മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ അമേരിക്കയുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ഇറാൻ ചില നിബന്ധനകൾ മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകുക, യുദ്ധനഷ്ടപരിഹാരം നൽകുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾ അതിലുൾപ്പെടുന്നു. ആണവവിഷയം ഏതൊരു പ്രാരംഭ ചർച്ചയിലും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്.

പക്ഷേ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്കൊപ്പം സൈനിക നീക്കങ്ങളും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. നവംബർ ആറിന് ഇറാനിലെ ഖേഷം ദ്വീപിന് സമീപമുള്ള വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന് നേരെ അമേരിക്ക പരിമിതമായ ആക്രമണം നടത്തിയതായി ട്രംപ് സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനോട് ചേർന്നുള്ള ഖേഷം ദ്വീപിന്റെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം ഈ സംഭവത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. അതേസമയം, അമേരിക്കൻ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടി നൽകുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഉയരുന്നുണ്ട്.

1984-ൽ ആരംഭിച്ച റിവാർഡ്സ് ഫോർ ജസ്റ്റിസ് പദ്ധതിയിലൂടെ അമേരിക്ക വിവിധ ദേശീയ സുരക്ഷാ ഭീഷണികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ പ്രതിഫലം പ്രഖ്യാപിക്കാറുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഈ പ്രഖ്യാപനം അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ രണ്ട് കോടി ഡോളർ എന്ന പരമാവധി തുക ആർക്കാണ് ലഭിക്കുക, എന്തുതരം വിവരങ്ങളാണ് അതിന് അർഹമാകുക, എത്രത്തോളം വിവരങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇതിനകം ലഭ്യമാണ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തത വന്നിട്ടില്ല.

ആണവകേന്ദ്രങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യവിവരങ്ങൾക്കായി അമേരിക്ക ഇത്രയും വലിയ തുക വാഗ്ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: ഇറാന്റെ ആണവശേഷി പൂർണമായി തകർത്തുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇപ്പോഴും എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയധികം വിവരങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരുന്നത്? യുദ്ധവും രഹസ്യാന്വേഷണവും നയതന്ത്ര ചർച്ചകളും ഒരേസമയം മുന്നോട്ടുപോകുന്ന പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഈ പ്രഖ്യാപനം വരും ദിവസങ്ങളിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവയ്ക്കുമെന്നുറപ്പാണ്.