ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റായ ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സമാധാന ചർച്ചകൾ നടക്കുമ്പോഴും റഷ്യ–യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിന് ഇതുവരെ അവസാനമായിട്ടില്ല. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ നീക്കങ്ങൾ കടുത്ത വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നതിനിടെ, ഇപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിയുകയാണ്. യുക്രെയ്ൻ പ്രസിഡന്റ് വൊളോഡിമിർ സെലെൻസ്കി നേരിട്ട് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയെ ഫോണിൽ വിളിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ സഹായം തേടിയിരിക്കുന്നു. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് ഇതിലൂടെ പുറത്തുവരുന്നത്. റഷ്യയുമായും യുക്രെയ്നുമായും ഒരേസമയം നയതന്ത്ര ബന്ധം നിലനിർത്തുന്ന ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടിന് ലഭിക്കുന്ന മറ്റൊരു അംഗീകാരമായാണ് ഈ നീക്കം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

നവംബർ ഒൻപതിനാണ് മോദിയും സെലെൻസ്കിയും തമ്മിൽ ടെലിഫോൺ സംഭാഷണം നടന്നത്. യുദ്ധത്തിന്റെ പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളും സമാധാനത്തിനായുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും സെലെൻസ്കി മോദിയോട് വിശദീകരിച്ചു. യുദ്ധത്തിന് സംഭാഷണത്തിലൂടെയും നയതന്ത്രത്തിലൂടെയും പരിഹാരം കാണണമെന്ന ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് മോദി ആവർത്തിച്ചു. സമാധാനപരമായ പരിഹാരത്തിനായി നടക്കുന്ന എല്ലാ ശ്രമങ്ങളിലും പങ്കാളിയാകാൻ ഇന്ത്യ തയ്യാറാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് സെലെൻസ്കിയുടെ വാക്കുകളാണ്. റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിർ പുടിനോട് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സമയമാണിതെന്ന് മോദി പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് സെലെൻസ്കി തന്നെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. റഷ്യയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധവും പുടിനുമായുള്ള മോദിയുടെ വ്യക്തിപരമായ നയതന്ത്ര ബന്ധവും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ നിർണായകമാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് യുക്രെയ്ൻ പങ്കുവയ്ക്കുന്നത്.

സെലെൻസ്കിയുടെ ആവശ്യത്തിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയവുമുണ്ട്. കരിങ്കടൽ വഴിയുള്ള ഭക്ഷ്യധാന്യ കയറ്റുമതി തടസ്സമില്ലാതെ നടത്താൻ ഇന്ത്യ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കണമെന്നാണ് യുക്രെയ്ൻ പ്രസിഡന്റ് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. റഷ്യയുടെ ആക്രമണങ്ങളും കടൽമാർഗങ്ങളിലെ തടസ്സങ്ങളും കാരണം ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലെയും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യമുണ്ട്. യുക്രെയ്നിൽനിന്നുള്ള ധാന്യനീക്കം സുഗമമാക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായി ചർച്ച നടത്തി ഇടപെടാനാകുമെന്നാണ് സെലെൻസ്കിയുടെ പ്രതീക്ഷ. അതായത്, വെറുമൊരു രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയല്ല, യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനുള്ള പ്രായോഗിക ഇടപെടലാണ് യുക്രെയ്ൻ ഇന്ത്യയിൽനിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് മോദിയുടെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം. അമേരിക്കയുമായി ഇന്ത്യക്ക് തന്ത്രപ്രധാനമായ ബന്ധമുണ്ട്. അതേസമയം റഷ്യയുമായുള്ള ദീർഘകാല സൗഹൃദവും പ്രതിരോധം, ഊർജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സഹകരണവും ഇന്ത്യ നിലനിർത്തുന്നുണ്ട്. പുടിനുമായി മോദി നേരിട്ട് സംസാരിക്കുകയും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അറിയിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. റഷ്യയുടെ നിലപാടിനെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്ത്യയെ യുക്രെയ്ൻ കാണുന്നതിന്റെ പിന്നിലും ഈ ബന്ധങ്ങളുണ്ട്. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ സമ്മർദങ്ങൾക്കിടയിലും റഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധം പൂർണമായി ഉപേക്ഷിക്കാത്ത ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു നയതന്ത്ര സാധ്യത തുറക്കുകയാണ്.

മോദിയും സെലെൻസ്കിയും സംസാരിച്ചതിനു പിന്നാലെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കർ റഷ്യൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രി സെർജി ലാവ്റോവുമായി ഫോണിൽ സംസാരിച്ചു. യുക്രെയ്ൻ സംഘർഷവും സമാധാനത്തിനായുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളുമായിരുന്നു ചർച്ചയിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ. അതായത്, യുക്രെയ്നുമായി സംസാരിച്ച് അവിടെനിന്നുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിനൊപ്പം റഷ്യയുമായും ഇന്ത്യ ആശയവിനിമയം നടത്തുകയാണ്. ഇരുപക്ഷത്തോടും സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രാധാന്യം ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു.

ഇതിനിടെ അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ റഷ്യയും യുക്രെയ്നും തമ്മിലുള്ള സമാധാന ചർച്ചകളും അബുദാബിയിൽ നടക്കാനിരിക്കുകയാണ്. ഒൻപത് മാസത്തെ ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷമുള്ള നിർണായക ചർച്ചകളായാണ് ഇവ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് റഷ്യയും യുക്രെയ്നും തമ്മിൽ ഇപ്പോഴും വലിയ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ, അധീനതയിലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, വെടിനിർത്തൽ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സമവായത്തിലെത്തുക എളുപ്പമല്ല. ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ തുടരുമ്പോഴും സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള വഴി ഇപ്പോഴും ദുഷ്കരമാണ്.

അപ്പോൾ ചോദ്യം ഇതാണ്. അമേരിക്കയ്ക്ക് പോലും എളുപ്പത്തിൽ പരിഹരിക്കാനാകാത്ത ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യക്ക് എന്തെങ്കിലും നിർണായക പങ്കുവഹിക്കാനാകുമോ? മോദിയുടെ വാക്കുകൾ പുടിൻ എത്രത്തോളം പരിഗണിക്കും? സെലെൻസ്കിയുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് ഇന്ത്യക്ക് എത്രത്തോളം ഫലം കാണിച്ചുകൊടുക്കാനാകും? ഇതൊന്നും ഇപ്പോൾ ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാകില്ല. പക്ഷേ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ ഒരു വശത്ത് യുക്രെയ്നും മറുവശത്ത് റഷ്യയും നിൽക്കുമ്പോൾ, ഇരുരാജ്യങ്ങളുമായും ബന്ധം നിലനിർത്തുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദത്തിന് ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയാണ്. ട്രംപിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അമേരിക്കൻ നീക്കങ്ങൾക്കൊപ്പം ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര ഇടപെടലും ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നു. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള നീക്കത്തിൽ മോദിക്ക് എത്രത്തോളം മുന്നോട്ടുപോകാനാകുമെന്ന് ഇനി കാത്തിരുന്ന് കാണാം.