യൂറോപ്പിന്റെ തെരുവുകൾ വീണ്ടും പ്രക്ഷുബ്ധമാകുകയാണ്. വിലക്കയറ്റം, ഉയരുന്ന ജീവിതച്ചെലവ്, തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, പൊതുസേവനങ്ങളുടെ തകർച്ച തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ആയിരങ്ങളല്ല, ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് തെരുവിലിറങ്ങിയത്. ഫ്രാൻസിൽ തുടങ്ങിയ പ്രതിഷേധം ഇപ്പോൾ യൂറോപ്പിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുകയാണ്. അതിനിടെ, ഫ്രാൻസിലെ സംഭവങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ കുടിയേറ്റമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപും രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇതോടെ യൂറോപ്പിലെ ആഭ്യന്തര പ്രതിസന്ധി അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചർച്ചാവിഷയമായിരിക്കുകയാണ്.

ഒക്ടോബർ 17 ശനിയാഴ്ച ഫ്രാൻസിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങളാണ് ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രം. പാരിസ്, മാഴ്സെ, നീസ്, ലില്ലി, ലിമോജ് തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധക്കാർ തെരുവിലിറങ്ങി. വിലക്കയറ്റത്തിനെതിരെയും പൊതുസേവനങ്ങളുടെ നിലവാരം താഴുന്നതിനെതിരെയും വിദ്യാർഥികളും തൊഴിലാളികളും വിവിധ സംഘടനകളും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. ഫ്രാൻസിന്റെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 5.5 ലക്ഷത്തിലധികം പേർ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ചില റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പങ്കെടുത്തവരുടെ എണ്ണം എട്ടു ലക്ഷം വരെയാണെന്നും പറയുന്നു. കണക്കുകളിലെ ഈ വ്യത്യാസം വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകളും വിലയിരുത്തൽ രീതികളും മൂലമാണ്.

എന്നാൽ, സമാധാനപരമായി ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും പിന്നീട് അക്രമാസക്തമായി. കടകളുടെ ചില്ലുകൾ തകർക്കുകയും ആഡംബര വസ്ത്രശാലകളും സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളും മൊബൈൽ കടകളും കൊള്ളയടിക്കുകയും വാഹനങ്ങൾക്കും കെട്ടിടങ്ങൾക്കും തീയിടുകയും ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ലിമോജിലെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സിറ്റി ഹാളിന് തീപിടിച്ച് വലിയ നാശനഷ്ടമുണ്ടായി. മാഴ്സെയിലും ലില്ലിയിലും പൊതുകെട്ടിടങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. ലിയോണിൽ ടൂറിസ്റ്റ് ഓഫീസിനും നേരെ ആക്രമണമുണ്ടായി. പാരിസിലെ പല വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അക്രമസംഭവങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ പൊലീസ് കണ്ണീർവാതകവും മറ്റ് നടപടികളും പ്രയോഗിച്ചു.

ഈ പ്രതിഷേധങ്ങളെ വെറും വിലക്കയറ്റ വിരുദ്ധ സമരമായി മാത്രം കാണാനാവില്ലെന്നാണ് നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. ഫ്രാൻസിലെ വിദ്യാർഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ അസംതൃപ്തിയും വലിയ ഘടകമാണ്. സ്കൂളുകളിൽ അധ്യാപകരുടെ കുറവ്, പഠനസൗകര്യങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത, സർവകലാശാല പ്രവേശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശങ്കകൾ തുടങ്ങിയവ യുവാക്കളെ തെരുവിലിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. ജീവിതച്ചെലവ് വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസവും സ്ഥിരമായ ജോലിയും സ്വന്തമായി ഒരു വീടും എന്ന പ്രതീക്ഷകൾ കൈവിട്ടുപോകുന്നതായുള്ള ആശങ്കയും യുവാക്കളിൽ ശക്തമാണ്.

ഇതിനിടെ, ഫ്രാൻസിലെ സംഭവങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ കുടിയേറ്റമാണെന്ന് ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് രംഗത്തെത്തി. ഒക്ടോബർ 18 ഞായറാഴ്ച തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിൽ പങ്കുവെച്ച കുറിപ്പിൽ ഫ്രാൻസ് കത്തുകയാണെന്നും അതിർത്തികൾ അടച്ച് നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കണമെന്നുമുള്ള നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവച്ചത്. കുടിയേറ്റക്കാരാണ് ഫ്രാൻസിലെ അക്രമങ്ങൾക്ക് കാരണമെന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ ആരോപണം. എന്നാൽ, പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളായി വാർത്താ റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത് വിലക്കയറ്റം, പൊതുസേവനങ്ങളുടെ നിലവാരത്തകർച്ച, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയാണ്. ട്രംപിന്റെ ആരോപണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന തെളിവുകൾ ഫ്രഞ്ച് അധികൃതർ മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടില്ല.

ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ അക്രമങ്ങളെ അപലപിക്കുകയും പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളെ ആക്രമിച്ചവർക്കെതിരെ നടപടിയുണ്ടാകുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രധാനമന്ത്രി സെബാസ്റ്റ്യൻ ലെകോർണുവും അക്രമത്തിന് വഴങ്ങില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ്. പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടെ നൂറുകണക്കിന് ആളുകളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതായും പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകളിൽ അറസ്റ്റുകളുടെ എണ്ണം ആയിരങ്ങൾ കടന്നതായും പറയുന്നു.

ഫ്രാൻസിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല ഈ അസ്വസ്ഥത. ഒക്ടോബർ 17-നും 18-നും ഇറ്റലി, ബെൽജിയം, പോർച്ചുഗൽ, അൽബേനിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലും വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുന്നയിച്ചുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടന്നു. ഇറ്റലിയിലെ മിലാനിൽ ഒക്ടോബർ 18 ഞായറാഴ്ചയും പ്രതിഷേധക്കാരും പൊലീസും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി. കടകൾ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും തെരുവുകളിൽ തീപിടിത്തങ്ങളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തതോടെ പൊലീസ് കണ്ണീർവാതകവും ജലപീരങ്കിയും പ്രയോഗിച്ചു. മിലാനിൽ അറുപതിലധികം പേരെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനായി പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയതായും ശനിയാഴ്ചത്തെ സംഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 28 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതായും റോയിട്ടേഴ്‌സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

ബെൽജിയത്തിൽ വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവും വിദ്യാർഥികൾ നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. പോർച്ചുഗലിൽ ഉയരുന്ന വാടക, വീടുകളുടെ വില, കുറഞ്ഞ വേതനം, ജീവിതച്ചെലവ് എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ആളുകൾ തെരുവിലിറങ്ങി. തലസ്ഥാനമായ ലിസ്ബണിൽ ഭവനപ്രതിസന്ധി ഉയർത്തിക്കാട്ടി പ്രതിഷേധക്കാർ താൽക്കാലിക കൂടാരങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. അൽബേനിയയിൽ അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, തൊഴിലവസരങ്ങളുടെ കുറവ്, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതിഷേധങ്ങളും ശക്തമായി. ഈ രാജ്യങ്ങളിലെ എല്ലാ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും ഒരേ കാരണമല്ലെങ്കിലും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ പ്രയാസകരമാകുന്നു എന്ന പൊതുവികാരം പല പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലും പ്രകടമാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് യൂറോപ്പിലെ യുവാക്കൾ ഇത്രയധികം അസ്വസ്ഥരാകുന്നത്? ജീവിതച്ചെലവ് വർധിക്കുമ്പോൾ വരുമാനം അതിനനുസരിച്ച് ഉയരുന്നില്ലെന്നതാണ് പ്രധാന പരാതി. വീടുകൾ വാങ്ങാനും വാടകയ്ക്ക് എടുക്കാനും ചെലവേറുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും സ്ഥിരമായ ജോലി ലഭിക്കുമെന്ന ഉറപ്പില്ല. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തിലും മറ്റ് സേവനങ്ങളിലും കുറവുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം വർധിപ്പിക്കുന്നു. പ്രതിഷേധങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത കാരണങ്ങളാൽ ആരംഭിച്ചെങ്കിലും യുവജനങ്ങളുടെ നിരാശയാണ് അവയെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നതെന്ന് നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

അതേസമയം, പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പേരിൽ നടക്കുന്ന കൊള്ളയും തീവെപ്പും പൊതുമുതൽ നശിപ്പിക്കലും ജനങ്ങളുടെ യഥാർഥ ആവശ്യങ്ങളെ പിന്നിലാക്കുന്നുവെന്ന വിമർശനവും ഉയരുന്നുണ്ട്. സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശവും അക്രമപ്രവർത്തനങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യക്തമായ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. സർക്കാരുകൾക്ക് മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി ക്രമസമാധാനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കും യുവാക്കളുടെ ആശങ്കകൾക്കും പരിഹാരം കണ്ടെത്തുകയും വേണം.

ഒക്ടോബർ 19 തിങ്കളാഴ്ച പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഫ്രാൻസിലും ഇറ്റലിയിലും പ്രതിഷേധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഘർഷങ്ങളുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. വരും ദിവസങ്ങളിൽ കൂടുതൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പ്രതിഷേധം വ്യാപിക്കുമോ, സർക്കാരുകൾ ജീവിതച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനും വിദ്യാഭ്യാസവും പൊതുസേവനങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും എന്ത് നടപടികളെടുക്കും എന്നതാണ് ഇനി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്. യൂറോപ്പിലെ ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെയും കുടിയേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളെയും സ്വാധീനിക്കാനിടയുണ്ട്.

ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. ഫ്രാൻസിലെ തെരുവുകളിൽ ഉയർന്ന പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ശബ്ദം ഇപ്പോൾ അതിർത്തികൾ കടന്ന് യൂറോപ്പിലാകെ കേൾക്കുകയാണ്. ഇത് ക്രമസമാധാനത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമാണോ, അതോ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ ചെലവേറിയതാകുന്നതിനെതിരെയുള്ള വലിയ മുന്നറിയിപ്പാണോ? വരും ദിവസങ്ങളിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ അതിന് കൂടുതൽ വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകും.