ഡല്‍ഹിയില്‍ ഒരിക്കല്‍ കൂടി അരവിന്ദ് കെജ്രിവാള്‍ അധികാരത്തില്‍ വരുമ്പോള്‍ ആര്‍ക്കും മനസിലാകാത്ത ഡല്‍ഹി രാഷ്ട്രീയവും ചര്‍ച്ചയാകുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം 1951ലായിരുന്നു ഡല്‍ഹി നിയമസഭയിലേക്കുള്ള ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടന്നത്. വിസ്തൃതിയിലും വോട്ടര്‍മാരുടെ എണ്ണത്തിലും പ്രതാപം കുറവായിരുന്നു പഴയ ഡല്‍ഹിക്ക്. സൗത്ത് എക്സ്റ്റന്‍ഷനും കരോള്‍ ബാഗിനും അപ്പുറം മുള്ളുകാടായിരുന്ന ഒരു കാലവുമുണ്ടായിരുന്നു ദേശീയ തലസ്ഥാനത്തിന്. ഇന്ത്യ, പാക്ക് വിഭജനത്തില്‍ മുറിവേറ്റവരെ അധിവസിപ്പിക്കാന്‍ ഡല്‍ഹിയുടെ കവാടങ്ങള്‍ തുറന്നുകൊടുത്തു. അങ്ങനെ, മുള്ളുകാടുകള്‍ ജനവാസ മേഖലകളായി.

42 സീറ്റുകളിലേക്കായിരുന്നു 1951ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. മത്സരിച്ച 47ല്‍ 39 സീറ്റുകളിലും കോണ്‍ഗ്രസ് ജയിച്ചു. 52.09% വോട്ടും സ്വന്തമാക്കി. കോണ്‍ഗ്രസ് നേതാവും ഡല്‍ഹി നംഗ്ലോയി സ്വദേശിയുമായ ബ്രഹ്മ പ്രകാശായിരുന്നു ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രി. 31 സീറ്റില്‍ മത്സരിച്ച ഭാരതീയ ജനസംഘം (ബിജെഎസ്) ജയിച്ചത് 5 സീറ്റുകളില്‍ മാത്രം. വനിതകളില്ലാത്ത നിയമസഭയായിരുന്നു ആദ്യത്തേത്.

1956ല്‍ ഡല്‍ഹിയെ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമാക്കി ഉത്തരവിറങ്ങി, ഡല്‍ഹി നിയമസഭ പിരിച്ചുവിട്ട് ഭരണം രാഷ്ട്രപതിക്കു കീഴിലാക്കി. 1957ല്‍ ഡല്‍ഹി മുനിസിപ്പല്‍ കോര്‍പറേഷന്‍ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1966ല്‍ കോര്‍പറേഷന്‍ ഭരണത്തിനായി ഡല്‍ഹി മെട്രോപൊളിറ്റന്‍ കൗണ്‍സിലിന് രൂപംകൊടുത്തു. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 56 പേരും നാമനിര്‍ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട 5 പേരുമായിരുന്നു കൗണ്‍സിലില്‍ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഭരണപരമായ അധികാരങ്ങളൊന്നും കൗണ്‍സിലിനുണ്ടായിരുന്നില്ല, ഡല്‍ഹി ഭരണത്തിന്റെ ഉപദേശക സ്ഥാനമെന്നു പറയാം. 1990 വരെ ഈ രീതിയിലായിരുന്നു ഡല്‍ഹി ഭരണം.

1972ലും 1983ലും കോണ്‍ഗ്രസും 1977ല്‍ ജനതാ പാര്‍ട്ടിയും കോര്‍പറേഷനില്‍ ഭൂരിപക്ഷം നേടി. 1991ല്‍ ഡല്‍ഹി ദേശീയ തലസ്ഥാന പ്രദേശമായി. 1993ല്‍ ഡല്‍ഹി നിയമസഭയിലേക്ക് ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടന്നു. 57 ജനറല്‍ സീറ്റുകളും 13 എസ്‌സി സംവരണ സീറ്റുകളുമായി ആകെ 70 മണ്ഡലത്തിലേക്കായിരുന്നു വോട്ടെടുപ്പ്. 49 സീറ്റുമായി ബിജെപി അധികാരത്തിലെത്തി. 14 സീറ്റുമായി കോണ്‍ഗ്രസ് രണ്ടാമതും.

1993-98 ഭരണകാലത്തിനിടെ മൂന്ന് ബിജെപി മുഖ്യമന്ത്രിമാരാണ് ഡല്‍ഹി ഭരിച്ചത്. ആദ്യം മദന്‍ലാല്‍ ഖുറാന, പാതിവഴിയില്‍ പാര്‍ട്ടിയിലെ വിഭാഗീയതയെത്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം രാജിവച്ച് സാഹിബ് സിങ് വര്‍മ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. ഭരണം അവസാനിക്കുന്നതിനു തൊട്ടുമുന്‍പ് ഉള്ളിവില നിയന്ത്രണാതീതമായതിനെ തുടര്‍ന്നുള്ള വിവാദത്തില്‍ വര്‍മയും രാജിവച്ചു. ഏതാനും മാസം സുഷമ സ്വരാജും ബിജെപി മുഖ്യമന്ത്രിയായി. ഡല്‍ഹി മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിരുന്നവരില്‍ നിലവില്‍ കേജ്‌രിവാള്‍ മാത്രമാണിന്നു ജീവിച്ചിരിക്കുന്നത്.

1998ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ കോണ്‍ഗ്രസിനായിരുന്നു ജയം, 52 സീറ്റ്. 2003ലും 2008ലും കോണ്‍ഗ്രസ് വിജയം തുടര്‍ന്നു. 15 വര്‍ഷം ഷീല ദീക്ഷിത് ആയിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. തുടര്‍ന്നാണ് ഡല്‍ഹിയെ ഇളക്കി മറിച്ച നിര്‍ഭയ കേസ് ഉണ്ടായത്. ഡല്‍ഹിയില്‍ പിച്ചിച്ചീന്തപ്പെട്ട പെണ്‍കുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ജനം തെരുവിലിറങ്ങിയപ്പോള്‍ രക്ഷകനായി കണ്ടത് കെജ്രിവാളിനേയാണ്. പിന്നീട് ആ ജനമുന്നേറ്റം വോട്ടാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു കെജ്രിവാള്‍. 2013ലായിരുന്നു അരവിന്ദ് കേജ്‌രിവാളിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ ആം ആദ്മി പാര്‍ട്ടിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രംഗപ്രവേശം. ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍തന്നെ മത്സരിച്ച 70ല്‍ 28 സീറ്റും സ്വന്തമാക്കി എഎപി വരവറിയിച്ചു. എട്ടു സീറ്റ് നേടിയ കോണ്‍ഗ്രസുമായി ചേര്‍ന്ന് മന്ത്രിസഭയ്ക്കും രൂപംനല്‍കി. ബിജെപി 31 സീറ്റാണ് നേടിയത്.

എന്നാല്‍ ലോക്പാല്‍ ബില്‍ പാസ്സാക്കുന്നതില്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് പിന്തുണ നല്‍കാത്തതിനെത്തുടര്‍ന്ന് സഖ്യത്തില്‍ വിള്ളല്‍വീണു, കേജ്‌രിവാള്‍ രാജിവച്ചു. ഡല്‍ഹി നിയമസഭ പിരിച്ചുവിട്ടതിനെത്തുടര്‍ന്ന് 2015ല്‍ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. 67 സീറ്റുമായി ഇന്ത്യന്‍ തിരഞ്ഞെടുപ്പുരാഷ്ട്രീത്തിലെ തന്നെ സമാനതകളില്ലാത്ത വിജയവുമായി എഎപി തിരിച്ചെത്തി. ബിജെപിക്കു ലഭിച്ചത് 3 സീറ്റ്. കോണ്‍ഗ്രസിനു പൂജ്യവും. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലവും മുമ്പത്തെ ഫലത്തിന്റെ തനിയാവര്‍ത്തനമാകാനാണ് സാധ്യത. ഡല്‍ഹി ഒരിക്കല്‍ കൂടി കെജ്രിവാളിന് സ്വന്തമാകുകയാണ്.