ഇറാന്റെ ഭീഷണി ഏറ്റോ? ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധം സൈനികമായി അവസാനിച്ചെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്. ഇനി വലിയ സൈനിക ആക്രമണങ്ങളുടെ ആവശ്യമില്ലെന്നും ഇറാനുമായി ഒരു കരാറിലെത്താൻ നല്ല സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ട്രംപ് പറയുന്നു. എന്നാൽ അമേരിക്കയുടെ ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിന് പിന്നാലെ ഇറാന്റെ മറുപടി മറ്റൊന്നാണ്. മാനസാന്തരപ്പെട്ട് സമാധാനത്തിന് തയ്യാറാകേണ്ടത് അമേരിക്കയാണെന്നും ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏഴ് നിബന്ധനകൾ അംഗീകരിക്കണമെന്നുമാണ് ടെഹ്റാന്റെ നിലപാട്. അതിനിടെ, അമേരിക്കയെയും ഇസ്രയേലിനെയും ലക്ഷ്യമിട്ട് മിസൈലുകളുടെ ദൂരപരിധിയിൽ സ്വയം ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണം പിൻവലിച്ചതായും ഇറാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്കിടയിൽ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വീണ്ടും യുദ്ധമുണ്ടാകുമോ, അതോ സമാധാന കരാറിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങുമോ?

ഇറാന്റെ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡാണ് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളുടെ ദൂരപരിധിയിൽ നേരത്തേ സ്വയം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നിയന്ത്രണം പിൻവലിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഏകദേശം 2,000 കിലോമീറ്ററായിരുന്നു ഇറാൻ പരസ്യമായി അംഗീകരിച്ചിരുന്ന പരമാവധി മിസൈൽ പരിധി. ഈ പരിധി ഇനിമുതൽ ബാധകമല്ലെന്നാണ് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് വക്താവ് ഹൊസൈൻ മൊഹെബ്ബി വ്യക്തമാക്കിയത്. ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് മൊജ്തബ ഖമനയിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഭീഷണികൾക്ക് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിരുകളില്ലാതെ മറുപടി നൽകുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഇതിന് പിന്നാലെ വന്നിരുന്നു.

ഇതോടെ ഇറാന്റെ മിസൈലുകൾക്ക് ഇനി എത്ര ദൂരം സഞ്ചരിക്കാനാകും എന്ന ചോദ്യമാണ് ഉയരുന്നത്. 2,000 കിലോമീറ്റർ പരിധിയുള്ള മിസൈലുകൾക്ക് മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക താവളങ്ങളെയും ഇസ്രയേലിനെയും ലക്ഷ്യമിടാൻ കഴിയും. എന്നാൽ അതിനപ്പുറം അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡം വരെ എത്തുന്ന 10,000 കിലോമീറ്റർ ദൂരപരിധിയുള്ള മിസൈലുകൾ ഇറാന്റെ കൈവശമുണ്ടെന്നതിന് നിലവിൽ സ്ഥിരീകരണമില്ല. നിയന്ത്രണം പിൻവലിച്ചെന്ന പ്രഖ്യാപനവും അത്തരം മിസൈലുകൾ വികസിപ്പിച്ചെന്ന തെളിവും രണ്ടാണ്. എന്നിരുന്നാലും ഇറാന്റെ ബഹിരാകാശ പദ്ധതിയിലെ സാങ്കേതികവിദ്യ ദീർഘദൂര മിസൈൽ വികസനത്തിന് ഉപയോഗിക്കാമെന്ന ആശങ്ക അമേരിക്കയ്ക്കുണ്ട്.

ഇത്തരമൊരു പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ട്രംപിന്റെ പുതിയ പ്രഖ്യാപനം ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. ഖത്തർ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽറഹ്മാൻ അൽതാനിയുമായി വൈറ്റ് ഹൗസിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയതിന് പിന്നാലെയാണ് ട്രംപ് യുദ്ധത്തിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചത്. ഇറാന്റെ സൈനിക ശേഷി തകർക്കപ്പെട്ടുവെന്നും സൈനികമായി യുദ്ധം ഫലത്തിൽ അവസാനിച്ചുവെന്നുമാണ് ട്രംപിന്റെ വാദം. നിലവിലെ സ്ഥിതി നിലനിർത്താനാണ് അമേരിക്ക ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്നും പുതിയൊരു വലിയ ആക്രമണം ഇപ്പോൾ ആവശ്യമാണെന്ന് കരുതുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഇറാനുമായി ഒരു കരാറിലെത്താൻ നല്ല സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. ഇറാൻ അമേരിക്കയോട് വളരെ മാന്യമായാണ് സംസാരിക്കുന്നതെന്നും ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതിയുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ സൈന്യം പൂർണമായി പിന്മാറുകയോ സൈനിക സജ്ജീകരണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. സാഹചര്യം മാറിയാൽ തിരിച്ചടിക്കാൻ അമേരിക്ക തയ്യാറാണെന്നും ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

പക്ഷേ ഇറാന്റെ പ്രതികരണം ട്രംപിന്റെ അവകാശവാദത്തിന് നേർവിപരീതമാണ്. അമേരിക്കയുമായി നേരിട്ട് സമാധാന കരാറിലേക്കുള്ള ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നു എന്ന രീതിയിലുള്ള പ്രചാരണം ഇറാൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഇറാന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ മേധാവി മൊഹ്സെൻ റെസായി, സാങ്കൽപ്പിക ചർച്ചകളെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാജവാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് അമേരിക്ക അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും പകരം ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏഴ് നിബന്ധനകൾ അംഗീകരിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതായത്, അമേരിക്കയാണ് നിലപാട് മാറ്റി സമാധാനത്തിനായി മുന്നോട്ടുവരേണ്ടതെന്ന സന്ദേശമാണ് ടെഹ്റാൻ നൽകുന്നത്.

ഇറാന്റെ ആവശ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് അമേരിക്കയുടെ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കുക, സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് നൽകുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകുക, യുദ്ധനാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം നൽകുക തുടങ്ങിയവയാണ്. അതേസമയം ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി സംബന്ധിച്ച ഉറപ്പുകൾ ചർച്ചയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ വേണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യം. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണങ്ങളും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന തർക്കവിഷയമാണ്.

ഇവിടെയാണ് ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ വൈരുധ്യവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്. യുദ്ധം സൈനികമായി അവസാനിച്ചെന്ന് പറയുമ്പോഴും ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങളിലെ നാവിക ഉപരോധം തുടരുകയാണ്. അമേരിക്കൻ സൈന്യം സജ്ജമാണ്. ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച നിബന്ധനകൾ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ പൂർണമായ അവസാനമാണെന്ന് പറയാനാകില്ല. സൈനിക ആക്രമണങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി ഒഴിവാക്കി നയതന്ത്ര സമ്മർദത്തിലൂടെ ഇറാനെ കരാറിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള നീക്കമായും ഇതിനെ കാണാം.

എന്തായാലും ഇറാന്റെ മിസൈൽ നിയന്ത്രണം പിൻവലിച്ച പ്രഖ്യാപനവും അമേരിക്കയുടെ സൈനിക നടപടികൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കാനുള്ള ട്രംപിന്റെ നിലപാടും ഒരേ സമയത്ത് വന്നത് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുകയാണ്. ഇറാൻ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി അമേരിക്കയെ പിന്നോട്ടടിപ്പിച്ചോ, അതോ യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് ട്രംപ് നയതന്ത്രത്തിന് അവസരം നൽകുകയാണോ? ഇറാന്റെ ഏഴ് നിബന്ധനകൾ അമേരിക്ക അംഗീകരിക്കുമോ? അതോ വീണ്ടും മിസൈലുകളും ബോംബുകളും സംസാരിക്കുമോ? ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരമാണ്.